احکام فقهی - اجرایی حج صفحه 85

ص: 85

تا نزدیک مسجد یا هنگام شروع طواف کسی به دنبال وضو نرود که از جمع جدا می‌ماند و مشکل ایجاد می‌کند.

غسل مستحبی برای رفتن به مسجد الحرام و انجام طواف گرچه ثواب دارد ولی از وضو کفایت نمی‌کند و وضو هم لازم است.

زمان طواف

برای بردن زائران به طواف، وقت مناسبی در نظر گرفته شود که زیاد شلوغ نباشد و حتی المقدور به شستشوی مسجد و نماز جماعت برخورد نکند، چون ممکن است سبب قطع طواف یا سعی بشود و به جهت آگاه نبودن زائران به مسائل طواف ممکن است مشکلاتی برای کاروان پیش آید.

شک در طواف یا قطع آن‌

در طواف لازم است تعدادی از دست‌اندرکاران کاروان، زائران را همراهی کنند، تا بتوانند طواف را به خوبی به‌جا آورند و شک و شبهه‌ای پیش نیاید ولی چنانچه فردی در تعداد شوط های طواف یا سعی شک کرد و یا به جهتی طواف را قطع کرد، حتماً مسأله را با روحانی کاروان در میان بگذارد تا با راهنمایی وی بتواند، اعمال را به پایان ببرد.

نیابت در نماز طواف‌

دست اندرکاران کاروان، نیابت در نماز طواف را از کسی نپذیرند، چون از وظایف اصلی خودشان باز می‌مانند و به فتوای بسیاری از فقها نیابت کفایت نمی‌کند بلکه خودش نیز باید نماز را بخواند.(1) «1»

تقصیر

لازم نیست تقصیر پس از اتمام سعی، فوراً انجام شود و لازم نیست بر مروه باشد. شلوغی مروه بیشتر به سبب توقف زائران در هنگام تقصیر است، مناسب است که زائران توجیه شوند تا پس از سعی، محل را ترک کنند و در فضای باز سمت چپ مروه با خیال راحت تقصیر را انجام دهند، حتی گاهی مشاهده می‌شود که خانم‌ها در همان محل شلوغ برای تقصیر موی خود را بیرون آورده‌اند تا قدری از آن را بچینند در حالی که مردان نامحرم می‌بینند.

بین الاحرامین‌

پس از اتمام عمره تمتع و قبل از احرام حج به فتوای بعضی از مراجع تقلید، بیرون رفتن از شهر مکه جایز نیست.

بنابراین، گرچه این مسائل را روحانی کاروان یادآوری خواهد کرد، ولی نظارت بر رفتار زائران تا حدی برعهده مدیر، معاون و

1- مناسک، م 789.