ترجمه الجمل و العقود فی العبادات صفحه 121

3- برنج 4- خرما 5- کشمش 6- کشک 7- شیر. مقدار صاع، در تمام این هفت جنس، نه رطل عراقی است بجز شیر، که چهار رطل مدنی یا شش رطل عراقی است. و جائز است که به جای جنس، قیمت آن را به نرخ روز بپردازند.

مستحق زکاه فطر، عین مستحق زکاه مال است. و بر هر کس زکاه مال حرام باشد این زکاه نیز بر او حرام است. و در وی پنج صفت شرط است: 1- نیازمندی 2- ایمان [1] یا حکم آن. 3- فاسق نبودن. 4- واجب النفقه شخص نبودن. 5- از بنی هاشم نبودن. بهر فقیر کمتر از یک صاع داده نمی شود، اما به یک فقیر چندین صاع می توان داد.

کناره های شام، یمامه، بحرین، عراقین (کوفه و بصره)، فارس، اهواز، کرمان، خرما ساکنان قسمت مرکزی شامات، مرو، خراسان، ری، کشمش. اهالی جزیره (شمال غربی بین دجله و فرات)، موصل، سراسر جبال (کرمانشاهان تا حدود اراک)، خراسان، گندم و جو. اهالی

طبرستان، برنج. اهالی مصر، گندم. بادیه نشینان و اعراب بیابانی، کشک و با نداشتن آن، شیر، برسم فطریه می دهند. این شرح از لحاظ تاریخ و اوضاع اقتصادی بلاد نامبرده در قرن پنجم عصر حیات شیخ طوسی قابل ملاحظه است. شهید دوم در شرح لمعه ج 1 ص 112 نظر داده است که اجناس نامبرده (بلحاظ این که منصوص می باشد) گر چه قوت غالبهم نباشد مجزی است. اما سایر اجناس تنها با وجود این شرط، کفایت می نمایند. [1]- مراد از ایمان، به نص روایات عقیده به ولایت ائمه است. اما حکم ایمان، شامل اطفال آنان است از شیخ طوسی و پیروان وی و عده دیگر نقل است که با فقدان اهل ولایت، به مستضعفان آنان که معرفت ندارند ولی عداوت هم نمی ورزند و اصولا اهل تشخیص نمی باشند می توان فطریه داد. سخن مؤلف در نهایه ص 199 چنین است: جائز نیست فطریه را بغیر اهل معرفت بدهند مگر از باب تقیه یا نبودن مستحق از اهل معرفت و بهتر آنست که انسان از غیر فطریه به کسی که از وی می ترسد بدهد و فطریه را به محل خود بنهد.