ترجمه الجمل و العقود فی العبادات صفحه 155

شخص از مسجد الحرام از چهار سمت، دوازده میل بوده باشد [1].

فصل 3 در ذکر افعال حج

افعال حج دو قسم است: واجب و مستحب. قسم واجب، در تمام اقسام سه گانه دو نوع است: رکن و غیر رکن [2].

اما ارکان حج تمتع ده امر است: 1- نیت. 2- احرام از میقات به موقع خود 3- طواف عمره [تمتع]. 4- سعی بین صفا و مروه [3] جهت عمره. 5 و 6- نیت و

[1] میزان کلی بنا بر همه مذاهب اسلام، برای حج تمتع همان طور که در قرآن آمده: «ذلک لمن لم یکن اهله حاضری المسجد الحرام» آنست که شخص، از جمله حاضران مسجد الحرام نباشد و در حد آن، اختلافست. امامیه بلحاظ اختلاف اخبار، بر دو قولند: یکی این که حد اکثر از هر طرف 12 میل و قول دیگر این که حد اکثر 48 میل است، مؤلف، در این کتاب قول اول و در نهایه ج 1 ص 212 قول دوم را اختیار کرده است. و اما اهل سنت: مالک، اهل مکه و ذی طوی و مانند آن، ابو حنیفه اهل مواقیت و ما بعد آن تا مکه، شافعی کسانی که دو شب راه تا مکه فاصله دارند، اهل ظاهر ساکنان حرم، سفیان ثوری اهل مکه را فقط حاضران مسجد الحرام می دانند. [2]- الفاظ رکن، و غیر رکن، یک اصطلاح فقهی است و در نصوص نیامده است و به همین جهت مؤلف، در نهایه که منحصرا احکام منصوصه را در بر دارد. این اصطلاح

را بکار نبرده است، و معلوم نیست این اصطلاح را اولین بار، شیخ بکار برده یا آن را از فقهای پیش از خود مانند مفید یا مانند بسیاری از اصطلاحات، از اهل سنت گرفته است. در هر صورت رکن، در حج آنست که ترک آن عمدا مبطل و سهوا غیر مبطل است، اما در نماز، رکن آنست که ترک آن، عمدا و سهوا مبطل باشد. [3]- صفا و مروه نام دو کوه است در سمت شمال مسجد الحرام و قبلا کمی با آن فاصله داشته و