ترجمه الجمل و العقود فی العبادات صفحه 69

2- گرد آمدن هفت نفر، جهت وجوب نماز جمعه، و پنج نفر جهت استحباب آن.

و با وجود وی، نماز جمعه را در حال غیبت واجب می دانند. 2- برخی از قدما مانند سلار و إبن ادریس و جماعتی از متأخرین، (در قبال وجوب عینی) قائل به تخییر میان نماز جمعه و نماز ظهرند منتهی برخی جمعه و عده ای ظهر را راجح و افضل می دانند. 3- عده ای از متقدمین مانند إبن ادریس و سلار و جمعی از متاخرین نماز جمعه را در عصر غیبت امام حرام می دانند خلاصه از (مصباح الفقیه ج 2، ص 436 به بعد) مستند و دلیل این اقوال را باید در همین کتاب و سایر کتب مفصل فقه ملاحظه نمود. اصل اشکال از اینجا بوجود آمده، که نماز جمعه در عصر رسول اکرم توسط آن حضرت و حکام و نمایندگان وی تشکیل می شد و هم چنین در دوران خلفا. این عمل مستمر باعث این فکر گردید که اقامه جمعه مانند سایر مناصب دولتی از قبیل

فرمان جنگ، جمع زکاه و خراج، امارت و نحو آن وظیفه پیشوا و امام مسلمین است. اما قرآن، فقط وجوب حضور و سعی بسوی جمعه را هنگام ندا (اذان) در بردارد گو این که طرفداران وجوب عینی به اطلاق آن تمسک کرده اند. اما اخبار مروی از ائمه با همه کثرت و وفور، می توان از آنها بر طرفین مطلب شاهد آورد و در عین حال بلحاظ کثرت و صراحت آنها، حساسیت و ثبات عقیده خاصی در طرفین ایجاد می نماید به طوری که گاهی بحث از حدود گفتگوی علمی خارج و باعث دو دستگی می گردد مخصوصا در عصر صفویه که این مسأله با سیاست ارتباط پیدا کرد و از طرفی علماء اخباریه که تدریجا مسلک و فرقه جدائی را تشکیل داده بودند شدیدا طرفدار وجوب عینی نماز جمعه گردیدند دامنه نزاع بالا گرفت و خلاصه، این مسأله در بین شیعه مهمترین و پر سر و صدا ترین مسائل فقهی قرون اخیر، محسوب می شود و رساله هایی چند در آن تحریر گردیده است. اولین نماز جمعه را رسول اکرم هنگام هجرت به مدینه در محل بنی سالم بن عوف، بین قبا و مدینه، اقامه فرمود و همان جا اولین خطبه خود را در مدینه ایراد کرد و از إبن سیرین نقل گردیده که انصار، پیش از هجرت پیغمبر، با اسعد بن زراره نماز جمعه اقامه می کردند (رک: مجمع البیان ج 5 ص 286) از آن هنگام، تا کنون اهل سنت نماز جمعه را با خلفا و امرا