ترجمه الجمل و العقود فی العبادات صفحه 75

جای رفقای خود (دسته اول) و آن عده باقی مانده بیایند پشت سر امام، و نماز را شروع کنند، و او رکعت دوم را با این دسته می خواند و تشهد را آن قدر طول می دهد، تا ایشان رکعت دوم خود را بخوانند آن گاه امام، نماز را همراه آنان سلام می دهد. و بنا بر این، سهم دسته اول، تکبیر آغاز نماز، و سهم دسته دوم، سلام نماز، خواهد بود [1] حال اگر نماز مغرب باشد، با گروه اول یک رکعت، و با گروه دوم دو رکعت بهمان ترتیب نماز بخواند. و چنانچه [بعکس این طریق رفتار کند]: و با دسته اول دو رکعت و با دسته دوم یک رکعت نماز گذارد، آن نیز صحیح خواهد بود.

و اما نماز خوف شدید در صورتی است که شمار سپاه اسلام آن قدر کم باشد که نتوانند [بترتیب فوق] بدو دسته تقسیم شوند و در چنین شرائطی ناچار هر کس، به تنهایی و بدون جماعت با اشاره نماز گذارد. و چنانچه از این هم تمکن نداشته باشند، به جای هر رکعت، یک تسبیح [2] ایشان را کفایت می کند به این که بگویند: سبحان اللّه

[1]- اولین نماز خوف، توسط رسول اکرم به سال پنجم هجرت در غزوه «ذات الرقاع» به کیفیت مذکور عملی گردید (رک: کافی ج 3 ص 456) [2]- گاهی از چهار جمله مذکور به یک تسبیح تعبیر می شود، و گاهی به

چهار تسبیح همان طور که در حاشیه 50 تذکر دادیم. مؤلف در نهایه ج 1 ص 143 این چهار جمله را به جای تسبیح، «تکبیره واحده» نامیده است. در اینجا تذکر این نکته لازم است که نماز خوف معمول و مصطلح همان خوف مطلق است. و اما قسم دوم (نماز شدت خوف) را صلاه مطارده و مواقفه، و مسایفه می نامند. این الفاظ حالت شدت جنگ را که طرفین در حال طرد یکدیگر (مطارده) و وقوف و ایستادگی در برابر هم (مواقفه) و شمشیر کشیدن به روی هم (مسایفه) هستند می فهماند و نظر به اهمیت نماز، بحسب گفته رسول اکرم: الصلاه لا تترک بحال. هیچ گاه حتی در چنین شرایط سخت، نماز، ساقط نمی شود بلکه کیفیت آن، بحسب حال مکلف تغییر پیدا می کند.