ترجمه الجمل و العقود فی العبادات صفحه 88

شرائط مکلف نیز دو نوع است: یک نوع، شرط وجوب، و آن دیگر، شرط ضامن بودن زکاه است. شرط وجوب دو امر است: آزادی و صحت عقل. آزاد بودن مکلف در همه اجناس پنجگانه شرط است. اما صحت و کمال عقل، شرط اجناس غیر حیوانی از این پنج جنس، یعنی خصوص طلا و نقره است.

زیرا اشخاص ناقص عقل: چون اطفال و دیوانگان در چارپایانشان زکاه واجب نیست. شرط ضمان، دو امر است: مسلمان بودن مکلف، و قدرت وی بر پرداخت زکاه. شرائط معتبر در جنس مال نیز دو امر است: گذشتن سال بر جنس، و رسیدن آن بحد نصاب.

اما قسم دوم، که سال، در آن اعتبار ندارد، مشروط بدو شرط است: یک شرط، راجع به مکلف، و آن دیگر، مربوط به جنس مال است. شرط مکلف فقط آزاد بودن او است [نه صحت عقل]، زیرا در غلات شخص ناقص عقل نیز زکاه واجب است. اما شرط ضمان، در اموال وی وجود ندارد. شرط راجع به جنس، تنها رسیدن آن بحد نصاب است [1] و این که ما بخواست خداوند متعال، برای

[1] مؤلف در این فصل شرائط تمام اجناس را

گرد آورده است: ابتداء اجناس مورد زکاه را دو دسته کرده یک دسته اشیائی که گذشتن سال بر آن، در ملک مالک معتبر است که عبارت است از انعام ثلاثه و نقدین، دسته دیگر آن چه این شرط، در آن معتبر نمی باشد و آن غلات چهار گانه است: آن گاه شرائط دسته اول را بدو قسم تقسیم نموده: یک قسم شرائط وابسته به شخص، و آن دیگر شرائط مربوط بمال. شرائط شخص را نیز دو قسم کرده: شرائط وجوب و شرائط ضمان مراد از شرط وجوب خصوصیاتی است که در اصل تعلق حکم زکاه دخالت دارد، و باید در مکلف وجود داشته باشد و این شرائط عبارت است از: 1- حریت و آزاد بودن شخص مالک و این