- سخن ناشر 1
- پیشگفتار 3
- بخش اول: ابعاد حج 5
- فصل یکم: اسلام دین همگانی و همیشگی 5
- فصل دوم: جایگاه حج در اسلام 8
- سیمای حج در قرآن کریم 12
- فصل سوم: حج در قرآن و سنت 12
- نکاتی درباره خطاب الهی ویژه حج 14
- سیمای حج در روایات 18
- عظمت حج در دعاهای ماه رمضان 24
- شرافت زمانیِ حج 26
- تنظیم قراردادها به نام حج 27
- فصل چهارم: حج، تجسّم اصول عقاید 28
- برجستهترین قرار در ایام حج 28
- توحید مجسّم 28
- وحی مجسّم 30
- معاد مجسّم 32
- اشاره 34
- فصل پنجم: ولایت، روح حج 34
- منشأ حرمت و عزت کعبه 35
- پیوند شئون حج با ولایت 37
- فصل ششم: چهره سیاسی حج 42
- حج نمایشگر حکومت والای اسلامی 42
- جلوه تامّ تبرّی از طاغوت 46
- محور برائت از مشرکان 48
- بخش دوم: اماکن حج 50
- فصل یکم: میقات 50
- وجوب احرام در میقات 50
- فصل دوم: حرم الهی 55
- اشاره 55
- امنیت حرم 57
- امنیت تکوینی 58
- امنیت تشریعی 61
- ساحت امن ولایت معصومان (علیهم السلام) 62
- ویژگیهای فقهی حرم 63
- فصل سوم: مکه 65
- الگوی مدینه فاضله 65
- برخی ویژگیهای فقهی مکه 70
- حرمت ویژه مسجدالحرام 71
- فصل چهارم: مسجدالحرام 71
- سرپرستی مسجدالحرام 73
- فصل پنجم: کعبه 75
- جایگاه محوری کعبه 75
- اشاره 77
- 1. جهانی بودن قرآن کریم 77
- محورهای اصیل وحدت 77
- 3. مرکزیت جهانی و جاودانی 78
- 2. رسالت جهانی رسولاکرم 78
- اشاره 79
- ویژگیهای کعبه 79
- یکم. تجلی عرش 80
- اشاره 80
- مراحل چهارگانه ارکان و معارف دین 81
- دوم. پایهگذاری کعبه بر توحید محض 84
- سوم. تأسیس پایههای کعبه بر خلوص ناب 85
- چهارم. مدار پاکی و مطاف پاکان 86
- پنجم. محور قیام و مقاومت 90
- اشاره 90
- نقش اعتقاد و اقتصاد در قوام جوامع 92
- ششم. خانه آزاد و محور آزادی 92
- هفتم. مظهر مساوات 94
- نهم. کانون اتحاد 95
- هشتم. مرجع همه انسانها 95
- دهم. کهنترین عبادتگاه همگانی 97
- یازدهم. برترین معبد 98
- دوازدهم. منشأ برکت 99
- چهاردهم. مصونیت کعبه 100
- سیزدهم. وسیله هدایت 100
- پانزدهم. ولایت، روح کعبه 101
- اشاره 104
- شانزدهم. نشان قبله 104
- قبله، بُعد تغییر ناپذیر کعبه 107
- قبله پیامبران (علیهم السلام) 108
- شرافت کعبه بر بیتالمقدس 109
- خصوصیات فقهی کعبه 110
- شمّهای از تاریخ کعبه 112
- فصل ششم: حجرالأسود 115
- راز تشبیه حجرالأسود به مقام رسولاکرم 115
- نزول حجرالأسود از بهشت 117
- شهادت حجرالأسود در قیامت 119
- فصل هفتم: حطیم و حِجْر اسماعیل 121
- فصل هشتم: مقام ابراهیم 125
- اشاره 125
- چگونگی شکلگیری مقام ابراهیم 128
- فصل نهم: زمزم 131
- فصل دهم: صفا و مروه 133
- فصل یازدهم: عرفات 135
- فصل دوازدهم: مشعرالحرام 137
- فصل سیزدهم: منا 139
- فصل یکم: سرّ عبادت 141
- عبادت، غایت خلق است نه خالق 141
- بخش سوم: مناسک حج 141
- عبادت، تنها وسیله شهود 143
- راهیابی به سرّ عبادت 145
- حقیقت انسان کامل، سرّ همه عبادات 145
- صورت باطنی حج 146
- فصل دوم: سرّ حجّ و ثمرات آن 146
- سرّ حج در سیر إلی الله 150
- زاد سفر حج 151
- تزکیه روح در پرتو شناخت اسرار 152
- هماهنگی سیرت حجگزار با سرّ حج 154
- سیرت حیوانی برخی حجگزاران 155
- اشاره 158
- فصل سوم: احرام 158
- حقیقت احرام 162
- پوشیدن جامه احرام 163
- نماز احرام 163
- غسل احرام 163
- نیّت 164
- حقیقت نیّت 166
- رهبانیت امت اسلامی 167
- تلبیه 167
- تجلّی توحید در تلبیه 168
- طرد جاهلیت باستانی و مدرن 169
- راز تلبیه 170
- مراتب و درجات تلبیه و لبّیکگویان 171
- محرّمات احرام 172
- فصل چهارم: طواف 174
- ادب ورود به مسجدالحرام 174
- ادب حضور 175
- طواف 177
- طوافِجاهلی 179
- استلام حجرالأسود 181
- فصل پنجم: نماز طواف 182
- اشاره 182
- تبرک به آب زمزم 184
- فصل ششم: سعی 186
- اشاره 186
- اسرار سعی 187
- اشاره 188
- فصل هفتم: تقصیر 188
- فصل هشتم: وقوف در عرفات 190
- اشاره 190
- برابری زن و مرد در تحصیل کمال 190
- اسرار وقوف 191
- عرفات، سرزمین دعا 195
- قُرب خداوند به بندگان 196
- بخشهایی از دعای عرفه امامحسین (ع) 198
- حضور امامزمان (ع) در حج 200
- فصل نهم: وقوف در مشعرالحرام 202
- اشاره 204
- فصل دهم: افاضه به منا و بیتوته در آن 204
- پیراستن مناسک از رسوم جاهلی 206
- حج، سرشار از نام و یاد خدا 208
- تفاوت مراتب حجگزاران 209
- فصل یازدهم: رمی جمرات 210
- فصل دوازدهم: قربانی 212
- اشاره 212
- نکاتی درباره قربانی و اسرار آن 214
- اشاره 216
- فصل سیزدهم: تراشیدن موی سر (حَلْق) 216
- استحباب دفن موی حجگزار در منا 217
- فصل چهاردهم: پایان حج 218
- ورود و خروج صادقانه 218
- حجّ مقبول 220
- رهنمودهای پیامبر در حجهالوداع 221
- بخش چهارم: زیارت 226
- فصل یکم: اتمام حج و عمره با زیارت 226
- اشاره 226
- فضیلت تشرّف به مدینه پس از حج 229
- فصل دوم: زیارت، حضور در بارگاه انسان کامل 231
- فصل سوم: زیارت، جلوهای از محبت 235
- فصل چهارم: ادب حضور 237
- فصل پنجم: ضیافت پیامبر 239
- اشاره 243
- فصل ششم: بیوت رفیع حق 243
- معرفت زائر 245
کعبه تأسیس شد تا عبادتکنندگان به آن رو کنند و چون عبادت برای انسان ضروری است و این سنت دیرپای الهی، قابل زوال نیست و نیز چون حج که همچون نماز از پایههای اصیل اسلامْ و یکی از بارزترین چهرههای عبادی بشر است همگانی و همیشگی است پاسداری از کعبه و حفظ آن از گزند تهاجم، جزو برنامههای حتمی خداوند است. از همینرو خداوند اصحاب فیل را که قصد نابودی اصل کعبه را داشتند با اعجاز غیبی به هلاکت رساند. (1)
مستفاد از آیه شریفه وَمَنْ یُرِدْ فِیهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ (2)
این است که، حتی تصمیم اعمال ظلم درباره حج و زیارت کعبه، گرچه به مرحله عمل هم نرسد، موجب انتقام الهی است و هرکس با اراده ستمگری لباس الحاد در بر کُند و بخواهد این راه الهی را ببندد و مردم را از زیارت کعبه و عبادت آن منصرف کند مشمول آن تهدید رعبآور و تحدید هراسزای الهی است و خداوند سبحان او را عذاب دردناک میچشاند. اگر در بعضی از ادوار تاریخ، کعبه مورد تهاجم و آسیب واقع شده و مهاجمان و آسیب رسانندگان فوراً عذاب نشدند، نکتهای دارد که در تحلیل پیوند بین کعبه و امامت و اهمیت مقام والای امامت تبیین خواهد شد.
درباره مصونیت کعبه، توضیح نسبتاً مبسوطی در فصل پنجم از بخش یکم، به ویژه در فرع سوم از بحث «پیوند شئون حج با ولایت» ارائه شد. (3)
پانزدهم. ولایت، روح کعبه
کعبه، محاذی بیت معمور است و بیت معمور برابر عرش خداست. بیت معمور بنا نهاده
1- 1 سوره فیل، آیات 1- 5.
2- 2 سوره حج، آیه 25.
3- 3 در همین زمینه روایاتی از پیشوایان معصوم دین ع رسیده که در برخی جوامع روایی تحت عنوان «بابُ مَن أراد الکعبة بسوء» آمده است من لایحضر، ج 2، ص 248؛ وافی، ج 12، ص 53.