جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 103

و جبران همه تقصیرها مخصوصاً غفلت از مقام انسانیت، و سهو و نسیان یا عصیان در پیشگاه خلیفه اللهی انسان است. از این‌رو بهترین تنبّه برای طائفانِ غافل و حج‌گزارانِ ذاهل، تدارک جهل و جبران غفلت درباره خودشناسی و معرفت مقام شامخ انسان کامل و خلیفه عصر، حضرت بقیه‌الله (عج) است تا مانند فرشتگان، طوافِ مقبول و سعی مشکور داشته باشند.

بنابراین، گرچه نگاه به کعبهْ محمود و نظر به آن ممدوح و ناظر به آن مُثاب و مأجور است، (1) لیکن همان‌گونه که کلمه توحید به شرط ولایت، حِصن امْن و دِژ نجات است (2) نگاه عارفانه و هماهنگ با ولایت به کعبه نیز مایه غفران گناه و پایه نیل به جاه و رهایی از چاه طبیعت و اندوه دنیا و آخرت است؛ چنان‌که امام‌صادق (ع) فرمود: «مَنْ نَظَرَ إِلَی الْکَعْبهِ بِمَعْرِفَهِ فَعَرَفَ مِنْ حَقِّنا وَحُرْمتِنا مِثْلَ الَّذی عَرَفَ مِنْ حَقِّها وَحُرمَتِها غَفَرَ اللهُ ذُنُوبَهُ وَکَفاهُ هَمَّ الدُّنیا وَالآخِرهِ». (3) گواه مطلب، عدم قبول عبادت منکران ولایت است.

از این رهگذر معنای حدیثی که درباره محبوبیت سرزمین مکه و همه آنچه در فضای آن است، اعمّ از خاک، سنگ، درسخت، کوه و آب (4) روشن خواهد شد. یعنی منطقه حرم که ادراک حق و حرمت آن آمیخته به عرفان حق ولایت و امتثال آثار وَلاست، محبوب‌ترین امور است و چیزی همتای محبوبیت آن نیست؛ زیرا قرآنْ همتای ثَقَل اصغر خود (ولایت) محبوب و معروفِ محبانِ عارفِ ثَقَلین است و سرزمین وحی مایه شکوفایی این احترام آمیخته با امتثال و این معرفت هماهنگ با عمل بوده و از این جهت محبوب‌ترین سرزمین‌هاست:

اگر فضل رسول از رکن و زمزم جمله برخیزد یکی سنگی بود رکن و یکی شورابْ چَهِ زمزم (5)

1- 1 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 364.
2- 2 بحار، ج 3، ص 7.
3- 3 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 364.
4- 4 همان، ص 349.
5- 5 ناصر خسرو.