جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 108

باشد بلکه آن فضا و بُعد خاص غیرقابل تغییر و تبدیل که از اعمال زمین تا اوجِ آسمان امتداد دارد قبله است. (1) کعبه در جای قبله قرار گرفته است؛ از این‌رو درباره کسانی که در اعماق زمین یا در ارتفاعات کوه رو به جهت کعبه نماز می‌خوانند استقبال به قبله صادق است.

قبله پیامبران (علیهم السلام)

پیامبران الهی و پیروان آنها اهل نماز و سجده بوده‌اند؛ وَجَعَلَنِی مُبارَکاً أَیْنَ ما کُنْتُ وَأَوْصانِی بِالصَّلاهِ وَالزَّکاهِ ما دُمْتُ حَیًّا، (2) أُولئِکَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ مِنْ ذُرِّیَّهِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّیَّهِ إِبْراهِیمَ وَإِسْرائِیلَ وَمِمَّنْ هَدَیْنا وَاجْتَبَیْنا إِذا تُتْلی عَلَیْهِمْ آیاتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُکِیًّا* فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاهَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا (3)

و چون نماز و سجده ناگزیر جهت و قبله‌ای دارد، یا باید پذیرفت که جهت خاصی قبله آنان بوده است، یا باید بر اساس فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ (4)

قائل شد که در شریعت آنها همه جهات مساوی بوده و هیچ یک بر دیگری برای استقبال ترجیح نداشته است، که این فرضْ بعید است. از ظاهر آیه شریفه إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ مُبارَکاً وَهُدیً لِلْعالَمِینَ (5)

به کمک احادیث مأثور استفاده می‌شود که کعبه مورد تکریم و احترام همه انبیاء (علیهم السلام) بوده است و گرچه ظاهر آیه ناظر به خصوص قبله بودن کعبه نیست لیکن بر فرض ظهور اطلاقی آن در انحصار قبله در کعبه، می‌توان اطلاق مزبور را با دلیل معتبر دیگری، اگر وجود داشت، تقیید کرد.

به هر تقدیر، حرمت کعبه از دیرباز محرز بود به گونه‌ای که از زمان حضرت آدم تا خاتم مورد تکریم بود، چنان که مطاف بودن آن نیز مستمر بود، اما قبله بودن آن ممکن

1- 1 وسائل‌الشیعه، ج 3، ص 247.
2- 2 سوره مریم، آیه 31.
3- 3 سوره مریم، آیات 58- 59.
4- 4 سوره بقره، آیه 115.
5- 5 سوره آل‌عمران، آیه 96.