جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 109

است در طی اعصار و قرون، احکام فقهی متفاوتی را پذیرفته باشد. چنان‌که در صدر اسلام نیز همین تنوع را شاهد بود تا اینکه سرانجام به حکم دائمی قبله بودن متصف شد.

نکته: «بیت‌المقدس» که بانیان آن حضرت داود و سلیمان بوده‌اند، (1) از آن زمان به بعد قبله بنی‌اسرائیل بوده، هم‌اکنون نیز قبله یهودیان است. مسلمانان نیز پیش از تحویل قبله، به آن سو نماز می‌گزاردند. البته رسول‌اکرم در مکه تا ممکن بود هنگام نماز کعبه را بین خود و بیت‌المقدس قرار می‌دادند تا در آنِ واحد، هم به کعبه و هم به بیت‌المقدس رو کرده باشد. (2)

شرافت کعبه بر بیت‌المقدس‌

1. مسجدالحرام و مسجدالاقصی مبدأ و منتهای سیر زمینی معراج رسول‌اکرم است؛ سُبْحانَ الَّذِی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الأَقْصَی الَّذِی بارَکْنا حَوْلَهُ. (3) طبق این آیه شریفه، اطراف مسجدالأقصی پربرکت است. بر اثر دعای حضرت‌ابراهیم (ع) هم‌اکنون مکه نیز، که خود فاقید شرایط و زمینه‌های حاصلخیری است، سرشار از نعمت‌های الهی است؛ یُجْبی إِلَیْهِ ثَمَراتُ کُلِّ شَیْ‌ءٍ، (4) و ریزش ثمرات و محصولات گوناگون از سراسر عالم در همه فصول به این سرزمین غیر ذی‌زرع، از آیات آشکار الهی است. (5)

2. گفته شده: «در شرف کعبه همین بس که امر کننده به ساختن آن ذات اقدس جلیل، مهندس آن جبرئیل، معمارش خلیل و دستیارش اسماعیل است!» (6) و چنین شرافتی در مورد بیت‌المقدس ثابت نشده است.

1- 1 بحار، ج 14، ص 77.
2- 2 همان، ج 4، ص 105 و ج 81، ص 59 و ج 92، ص 218.
3- 3 سوره إسراء، آیه 1.
4- 4 سوره قصص، آیه 57.
5- 5 سوره آل‌عمران، آیه 97.
6- 6 تفسیر کبیر، ج 8، ص 159.