جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 111

لحاظ سیرت، کسی برتر از آن نباشد، چنان‌که نیست، بلکه از لحاظ صورت نیز برتر از آن بنا نکند تا در آن بنای مرتفع قرار گیرد و کعبه زیربنای وی واقع گردد؛ چنان‌که امام‌باقر (ع) فرمود: «لایَنْبَغی لأحَدٍ أَنْ یَرْفَعَ بِناءً فَوقَ الْکَعبهِ». (1) پس ساختن خانه‌ای که کعبه را مستور کند مکروه است.

5. از آیده کریمه إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ (2) و نیز از اعلام عمومی حضرت‌ابراهیم (ع): وَأَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ (3) استفاده می‌شود که کعبه برای مردم ساخته شده است. پس حریم آن، به اندازه گنجایش همه مردم است و ممکن است به کیلومترها برسد. از این‌رو، چنان‌که پیش از این توضیح داده شد، برای توسعه حریم کعبه می‌توان خانه‌های اطراف آن را خراب کرد، حتی اگر صاحبان آنها بدان رضایت ندهند.

6. تولیت کعبه، تابع تقسیمات جغرافیایی و محکوم قوانین اعتباری بین‌المللی یا منطقه‌ای نیست؛ زیرا کعبه، ملک کسی نیست و همه پرهیزکاران جهان متولّیان کعبه‌اند، نه خصوص مردم حجاز؛ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ. (4)

7. قبه و مطاف مسلمانان بُعد مخصوصی است که امتداد آن در عمق، تا هفتمین طبقه زمین و در ارتفاع تا هفتمین طبقه سپهر بوده (5) و کعبه در آن واقع است وگرنه آنگاه که ساختمان کعبه با منجنیق حَجّاج یا بر اسر سیل و مانند آن ویران شد می‌بایست اصل قبله از بین رفته و قبله و مطافی وجود نداشته باشد. از همین‌رو انسان ناپاک در هواپیما نیز حق عبور از فراز کعبه را ندارد و منشأ این عدم جواز، قبله بودن آن فضاست، نه مسجد بودن آن؛ زیرا اگرچه عبور ناپاک در مسجدالحرام جایز نیست لیکن اعتبار مسجد بودن محدود است. اعتبار قبله بودن کعبه وسیع‌تر از قلمرو فضایی مسجدالحرام است. بنابراین، ممکن است در فضای بالا نسبت به مسجدالحرام و کعبه تفاوت قائل شد.

1- 1 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 343.
2- 2 سوره آل‌عمران، آیه 96.
3- 3 سوره حج، آیه 27.
4- 4 سوره انفال، آیه 34.
5- 5 وسائل‌الشیعه، ج 3، ص 248.