جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 112

تذکر: حفظ آن بُعد خاص که کعبه در آن واقع است تأمین شده است اما دیگر اماکن و ابنیه گرچه دارای ابعاد فضایی است لیکن در صورت ویرانی ساختمان، حفظ آن ابعاد تأمین نشد و نمی‌شود.

شمّه‌ای از تاریخ کعبه‌

کعبه اولین معبد مردمی و جهانی عبادتگاه توده انسان‌هاست؛ إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ ... (1)

که تعیین محل و نقشه ساختن آن به رهنمود و دستور خدای سبحان بود؛ وَإِذْ بَوَّأْنا لإِبْراهِیمَ مَکانَ الْبَیْتِ. (2) بنابراین، کعبه اولین معبدی (نه اولین خانه) است که در روی زمین ساخته شد. همچنین براساس روایت بیانگر «دحو الأرض»، مکان کعبه اولین زمینی بود که از زیر آب بیرون آمد. (3)

کعبه از عهد انبیای سلف (علیهم السلام) سابقه داشت. گواه این سخن آنکه، حضرت ابراهیم هنگام اسکان هاجر و اسماعیل (علیهم السلام) در سرزمین مکه، به خداوند عرض کرد: رَبَّنا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ، (4) و هنگام تودیع، در پاسخ هاجر، که عرض کرد: ما را به که می‌سپاری؟ فرمود: به پروردگار این بنا؛ «إِلی رَبِّ هذِهِ البَیِنَّهِ». (5) از جمله عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ برمی‌آید که قبل از ابراهیم (ع) نیز کعبه به عنوان «بیت حرام» اشتهرا داشته و جایگاه آن مشخص بوده است.

محتمل است ساختمان کعبه بارها بر اثر رخدادهای طبیعی و حوادث گوناگون و سهمگین آسیب دیده و ویران شده و سپس تجدید بنا شده باشد، چنان‌که به دست توانمند معمار آن، حضرت‌ابراهیم (ع) بازسازی شد، لیکن چون خداوند تدبیر و ربوبیت کعبه را

1- 1 سوره آل‌عمران، آیه 96.
2- 2 سوره حج، آیه 26.
3- 3 وسائل‌الشیعه، ج 7، ص 331- 332 و ج 9، ص 347- 348.
4- 4 سوره ابراهیم، آیه 37.
5- 5 بحار، ج 12، ص 116.