جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 128

شکل‌پذیر شد. ثانیاً، جای مشخص آن به صورت خمیر درآمد، نه همه آن. ثالثاً، تا عمق و گودی معیّنی اثرپذیر شد و بقیه به حالت سنگ باقی ماند. رابعاً، از دستبرد همه طاغیان که خواستند این اثر را محو سازند محفوظ مانده است. خامساً، از دستبرد سارقان آثار هنری و باستانی که در صدد ربودن اشیای نفیسِ دارای قدمت و حرمت هستند محفوظ مانده است. (1)

کسانی که آیاتٍ بَیِّناتٍ را اشاره به نشانه‌های متعدد دانسته‌اند، علاوه بر مقام ابراهیم و در امان بودن ساکنان و زائران حرم، اموری دیگر را نیز از آیات آشکار خدای سبحان در مکه و حرم الهی برشمرده‌اند که به دلیلِ روشنی، جداگانه نام برده نشد و خداوند بدان‌ها تصریح نفرمود؛ (2) اموری همچون: 1. پرواز نکردن پرندگان بر فراز کعبه و منحرف شدن آنها به هنگام پرواز از فضای بالای کعبه، 2. نیالودن پرندگانْ کعبه را، 3. همزیستی انواع حیوانات در حرم و عدم تعرّض درندگان به دیگر حیوانات، 4. گرفتاری ظالمانی که قصدی سوء درباره کعبه دارند به قهر الهی، مانند اصحاب فیل، 5. عدم خستگی و آزردگی روحی حج‌گزاران، هرچند که از راه‌های دور و با دشواری و نیز به طور مکرّر به حجّ مشرف شوند.

بر این مبنا، خدای سبحان برای بیان اهمیت ویژه مقام ابراهیم، از باب ذکر خاص بعد از عام، بعد از یاد نشانه‌های دیگر به عنوان عام، مقام ابراهیم را جداگانه نام می‌برد.

چگونگی شکل‌گیری مقام ابراهیم‌

درباره شکل‌گیری مقام ابراهیم چند وجه محتمل است: 1. هنگام ساختن کعبه، حضرت‌ابراهیم (ع) روی این سنگ می‌ایستاده است. در آن حال، سنگ، به اعجاز الهی، نرم و اثرپذیر شد و اثر پا بر روی آن ماند. (3) 2. وقتی که حضرت برای بار دوم به مکه بازگشت

1- 1 کشاف، ج 1، ص 387- 388، با اندکی تصرف.
2- 2 روضه المتقین، ج 4، ص 113- 114.
3- 3 همان، ص 114.