جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 143

فصل یکم: سرّ عبادت

عبادت، غایت خلق است نه خالق

خداوند، حکیم است و از این‌رو کار او دارای هدف است. (1) البته خدای تعالی به سبب غنای ذاتی، از هدف منزّه است لیکن خودِ جهان دارای هدف وجودی است و به آن نائل می‌شود. هدف والای مخلوق و کمال نهایی او این است که بنده خداوند شود؛ وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ. (2) البته روشن است که خداوند محتاج نیست تا مورد پرستش قرار گیرد؛ إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِی الأَرْضِ جَمِیعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِیٌّ حَمِیدٌ. (3) عبادت، به ظاهر و باطن خود، غایت مخلوق محتاج است، نه خالقِ غنیِّ محض.

«حج» نیز همچون سایر عبادات، غایت خلق است، نه خالق؛ زیرا او عین غنا و بی‌نیازی، و محضِ کمال است. با این بیان، راز این سخن خداوند آشکار می‌شود که فرمود: وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا وَمَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنِ الْعالَمِینَ؛ (4) زیرا حج عبادتی است که از جانب خدا بر مردم واجب شده است و آنان به گزاردن حج و عمره نیازمندند. پس اگر کفر ورزیدند، باید بدانند که خداوند از جهانیان بی‌نیاز است، چه رسد به آنها و عبادتشان.

عبادت، تنها وسیله شهود

1- 1 سوره مؤمنون، آیه 115.
2- 2 سوره ذاریات، آیه 56.
3- 3 سوره ابراهیم، آیه 8.
4- 4 سوره آل‌عمران، آیه 97.