- سخن ناشر 1
- پیشگفتار 3
- بخش اول: ابعاد حج 5
- فصل یکم: اسلام دین همگانی و همیشگی 5
- فصل دوم: جایگاه حج در اسلام 8
- سیمای حج در قرآن کریم 12
- فصل سوم: حج در قرآن و سنت 12
- نکاتی درباره خطاب الهی ویژه حج 14
- سیمای حج در روایات 18
- عظمت حج در دعاهای ماه رمضان 24
- شرافت زمانیِ حج 26
- تنظیم قراردادها به نام حج 27
- فصل چهارم: حج، تجسّم اصول عقاید 28
- توحید مجسّم 28
- برجستهترین قرار در ایام حج 28
- وحی مجسّم 30
- معاد مجسّم 32
- اشاره 34
- فصل پنجم: ولایت، روح حج 34
- منشأ حرمت و عزت کعبه 35
- پیوند شئون حج با ولایت 37
- فصل ششم: چهره سیاسی حج 42
- حج نمایشگر حکومت والای اسلامی 42
- جلوه تامّ تبرّی از طاغوت 46
- محور برائت از مشرکان 48
- فصل یکم: میقات 50
- بخش دوم: اماکن حج 50
- وجوب احرام در میقات 50
- فصل دوم: حرم الهی 55
- اشاره 55
- امنیت حرم 57
- امنیت تکوینی 58
- امنیت تشریعی 61
- ساحت امن ولایت معصومان (علیهم السلام) 62
- ویژگیهای فقهی حرم 63
- الگوی مدینه فاضله 65
- فصل سوم: مکه 65
- برخی ویژگیهای فقهی مکه 70
- حرمت ویژه مسجدالحرام 71
- فصل چهارم: مسجدالحرام 71
- سرپرستی مسجدالحرام 73
- فصل پنجم: کعبه 75
- جایگاه محوری کعبه 75
- 1. جهانی بودن قرآن کریم 77
- اشاره 77
- محورهای اصیل وحدت 77
- 3. مرکزیت جهانی و جاودانی 78
- 2. رسالت جهانی رسولاکرم 78
- اشاره 79
- ویژگیهای کعبه 79
- اشاره 80
- یکم. تجلی عرش 80
- مراحل چهارگانه ارکان و معارف دین 81
- دوم. پایهگذاری کعبه بر توحید محض 84
- سوم. تأسیس پایههای کعبه بر خلوص ناب 85
- چهارم. مدار پاکی و مطاف پاکان 86
- پنجم. محور قیام و مقاومت 90
- اشاره 90
- نقش اعتقاد و اقتصاد در قوام جوامع 92
- ششم. خانه آزاد و محور آزادی 92
- هفتم. مظهر مساوات 94
- نهم. کانون اتحاد 95
- هشتم. مرجع همه انسانها 95
- دهم. کهنترین عبادتگاه همگانی 97
- یازدهم. برترین معبد 98
- دوازدهم. منشأ برکت 99
- چهاردهم. مصونیت کعبه 100
- سیزدهم. وسیله هدایت 100
- پانزدهم. ولایت، روح کعبه 101
- اشاره 104
- شانزدهم. نشان قبله 104
- قبله، بُعد تغییر ناپذیر کعبه 107
- قبله پیامبران (علیهم السلام) 108
- شرافت کعبه بر بیتالمقدس 109
- خصوصیات فقهی کعبه 110
- شمّهای از تاریخ کعبه 112
- راز تشبیه حجرالأسود به مقام رسولاکرم 115
- فصل ششم: حجرالأسود 115
- نزول حجرالأسود از بهشت 117
- شهادت حجرالأسود در قیامت 119
- فصل هفتم: حطیم و حِجْر اسماعیل 121
- فصل هشتم: مقام ابراهیم 125
- اشاره 125
- چگونگی شکلگیری مقام ابراهیم 128
- فصل نهم: زمزم 131
- فصل دهم: صفا و مروه 133
- فصل یازدهم: عرفات 135
- فصل دوازدهم: مشعرالحرام 137
- فصل سیزدهم: منا 139
- فصل یکم: سرّ عبادت 141
- عبادت، غایت خلق است نه خالق 141
- بخش سوم: مناسک حج 141
- عبادت، تنها وسیله شهود 143
- حقیقت انسان کامل، سرّ همه عبادات 145
- راهیابی به سرّ عبادت 145
- فصل دوم: سرّ حجّ و ثمرات آن 146
- صورت باطنی حج 146
- سرّ حج در سیر إلی الله 150
- زاد سفر حج 151
- تزکیه روح در پرتو شناخت اسرار 152
- هماهنگی سیرت حجگزار با سرّ حج 154
- سیرت حیوانی برخی حجگزاران 155
- فصل سوم: احرام 158
- اشاره 158
- حقیقت احرام 162
- غسل احرام 163
- پوشیدن جامه احرام 163
- نماز احرام 163
- نیّت 164
- حقیقت نیّت 166
- رهبانیت امت اسلامی 167
- تلبیه 167
- تجلّی توحید در تلبیه 168
- طرد جاهلیت باستانی و مدرن 169
- راز تلبیه 170
- مراتب و درجات تلبیه و لبّیکگویان 171
- محرّمات احرام 172
- ادب ورود به مسجدالحرام 174
- فصل چهارم: طواف 174
- ادب حضور 175
- طواف 177
- طوافِجاهلی 179
- استلام حجرالأسود 181
- فصل پنجم: نماز طواف 182
- اشاره 182
- تبرک به آب زمزم 184
- فصل ششم: سعی 186
- اشاره 186
- اسرار سعی 187
- فصل هفتم: تقصیر 188
- اشاره 188
- فصل هشتم: وقوف در عرفات 190
- اشاره 190
- برابری زن و مرد در تحصیل کمال 190
- اسرار وقوف 191
- عرفات، سرزمین دعا 195
- قُرب خداوند به بندگان 196
- بخشهایی از دعای عرفه امامحسین (ع) 198
- حضور امامزمان (ع) در حج 200
- فصل نهم: وقوف در مشعرالحرام 202
- اشاره 204
- فصل دهم: افاضه به منا و بیتوته در آن 204
- پیراستن مناسک از رسوم جاهلی 206
- حج، سرشار از نام و یاد خدا 208
- تفاوت مراتب حجگزاران 209
- فصل یازدهم: رمی جمرات 210
- اشاره 212
- فصل دوازدهم: قربانی 212
- نکاتی درباره قربانی و اسرار آن 214
- فصل سیزدهم: تراشیدن موی سر (حَلْق) 216
- اشاره 216
- استحباب دفن موی حجگزار در منا 217
- ورود و خروج صادقانه 218
- فصل چهاردهم: پایان حج 218
- حجّ مقبول 220
- رهنمودهای پیامبر در حجهالوداع 221
- فصل یکم: اتمام حج و عمره با زیارت 226
- اشاره 226
- بخش چهارم: زیارت 226
- فضیلت تشرّف به مدینه پس از حج 229
- فصل دوم: زیارت، حضور در بارگاه انسان کامل 231
- فصل سوم: زیارت، جلوهای از محبت 235
- فصل چهارم: ادب حضور 237
- فصل پنجم: ضیافت پیامبر 239
- فصل ششم: بیوت رفیع حق 243
- اشاره 243
- معرفت زائر 245
خداوند صاحب مروّت باش ....
بدانکه خداوند حج را واجب نفرمود و از بین همه طاعات آن را با اضافه کردن به نام خویش ویژه نساخت و در خلال مناسک، سنتی برای پیامبر خود تشریع نکرد مگر برای آمادگی و اشاره به مرگ و قبر و بعثت و قیامت ...». (1)
سرّ حج در سیر إلی الله
همانگونه که حج برای خدا و وجوب آن از طرف اوست: لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا (2)
انجام آن نیز باید «لله» باشد. پس اگر کسی به قصد سیاحت، تجارت و مانند آن، اراده حج کرد، چنین حجی که سیر إلی الله نیست سرّی ندارد؛ زیرا
1- 1 بحار، ج 96، ص 124: «... ثم اغسل بماء التوبة الخالصة ذنوبک والبس کسوة الصدق والصفاء والخضوع والخشوع وأحرم عن کل شیء یمنعک من ذکر الله ویحجبک عن طاعته ولب بمعنی إجابة صافیة خالصة زاکیة لله عز وجل فی دعوتک متمسکا بالعروة الوثقی وطف بقلبک مع الملائکة حول العرش کطوافک مع المسلمین بنفسک حول البیت وهرول هربا من هواک وتبریا من جمیع حولک وقوتک واخرج عن غفلتک وزلاتک بخروجک إلی منی ولا تتمن ما لا یحل لک ولا تستحقه واعترف بالخطایا بعرفات وجدد عهدک عند الله بوحدانیته وتقرب إلی الله واتقه بمزدلفة واصعد بروحک إلی الملإ الأعلی بصعودک إلی الجبل واذبح حنجرة الهوی والطمع عند الذبیحة وارم الشهوات والخساسة والدناءة والأفعال الذمیمة عند رمی الجمرات واحلق العیوب الظاهرة والباطنة بحلق شعرک وادخل فی أمان الله وکنفه وستره وکلاءته من متابعة مرادک بدخولک الحرم وزر البیت متحققا لتعظیم صاحبه ومعرفة جلاله وسلطانه واستلم الحجر رضاء بقسمته وخضوعا لعزته وودع ما سواه بطواف الوداع وأصف روحک وسرک للقاء الله یوم تلقاه بوقوفک علی الصفا وکن ذا مروة من الله نقیا أوصافک عند المروة ....
واعلم بأن الله تعالی لم یفترض الحج ولم یخصه من جمیع الطاعات بالإضافة إلی نفسه بقوله عز وجل: وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا سوره آلعمران، آیه 97 ولا شرع نبیه ص سنة فی خلال المناسک علی ترتیب ما شرعه إلا للاستعداد والإشارة إلی الموت والقبر والبعث والقیامة ...».
2- 2 سوره آلعمران، آیه 97.