جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 152

زاد خواهی، نشان مسافر بودن است. ثالثاً، آگاه می‌سازد که مسافر بدون زاد نمی‌تواند حرکت کند. رابعاً، همه را به بهترین توشه که تقواست راهنمایی می‌کند. خامساً، بیان می‌کند که حج از بارزترین مصادیق تقواست. سادساً، به برترین نوع تقوا که تقوای الهی است تذکر می‌دهد: وَاتَّقُونِ؛ زیرا ره‌توشه سالکانی که منشأ پرهیز و تقوا در آنها ترس از آتش جهنّم یا شوق به بهشت است، در بین راه تمام می‌شود و مسافر إلی الله را در سفر آخرت به لقای خدا نمی‌رساند؛ زیرا هدف وی رهیدن از جهنّم یا رسیدن به بهشت بود و پس از آن چون زادی ندارد می‌ماند. اما تقوای احرار که منشأ آن خوفِ جهنم یا شوقِ بهشت نیست، بلکه بر اثر محبت خداست، آنان را تا لقای پروردگار می‌برد، و چون زاد آنان تا لقاء الله است خود نیز به لقای او می رسند؛ زیرا تقوایی که به خدا نایل می‌شود وصف جدای از جان متقی نیست، از این‌رو صاحب آن هم که شخص متقی است به لقاء الله نائل می‌گردد.

سفر حج برای زائری که به مقصد رسیده و مقصود را در مقصد یافته و بازگشته است، سیر «من الحق إلی الخلق بالحق» است و او به همراه سیر افُقی و آفاقی، سیر انفسی نیز دارد و می‌یابد که خداوند هماره با اوست؛ هُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ ما کُنْتُمْ. (1) چنین زائری به همراه مهماندار (2) به دیار خود باز می‌گردد، با نورانیتی که گویی تازه از مادر متولد شده است؛ «مَنْ أمَّ هذَا الْبَیْتَ حاجّاً أو مُعْتَمِراً مُبَرَّءاً مِنَ الْکِبْرِ رَجَعَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَهَیْئَهِ یَوْمٍ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ»؛ (3) و مردم موظف‌اند به زیارت او بروند پیش از آنکه با آلوده شدن حج‌گزار به گناه، آن نور الهی حجّ از وی زایل شود. (4)

تزکیه روح در پرتو شناخت اسرار

1- 1 سوره حدید، آیه 4.
2- 2 تعبیر «مهمان» درباره زائر بیت‌الله الحرام در روایات متعددی آمده است، از آن جمله: «ثلاثة نفر من خالصة الله عزّ وجل یوم القیامة ... والحاجّ والمعتمر، فهما وفد الله وحق علی الله أن یکرم وفده» وسائل الشیعه، ج 3، ص 84 و «إن ضیف الله عزّ وجلّ رجل حجّ واعتمر فهو ضیف الله حتی یرجع إلی منزله ...» وسائل الشیعه، ج 10، ص 458.
3- 3 وسائل الشیعه، ج 8، ص 64.
4- 4 همان، ص 327.