جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 154

اقدام خالصانه داشته باشد. پس بدون آشنایی به اسرار اعمال، پیمودن مراحل کامل اخلاص، میسّر نیست. این نکته درباره معرفت به اسرار سایر عبادات نیز صادق است. بنابراین، چنانکه کسی پیش از معرفت به اسرار حج، راهی بیت الله شود، گرچه ممکن است بر حسب ظاهر حج او صحیح باشد لیکن حج کامل و مقبول انجام نداده و ضیافت الله نصیب او نشده است؛ زیرا روحِ‌چنین حج‌گزاری به سبب عدم آگاهی به اسرار حج، تعالی پیدا نکرده است.

برای آشنایی بهتر و بیشتر با اسرار حج، باید سنت و سیرت حج‌گزاران راستین، یعنی معصومین (علیهم السلام) به دقت مورد بررسی و تأسّی قرار گیرد؛ زیرا آنان در کنار رعایت آداب و سنن و فرایض حج و عمل به احکام ظاهری آن، تکیه‌گاه تکوینی آنها را نیز در نظر داشتند.

تذکر این نکته نیز سودمند است که، راز بسیاری از عبادات بر انجام‌دهندگان آنها پوشیده نیست لیکن پی بردن به راز مناسک حج دشوار است و اسرار بسیاری از آنها با عقل بشری قابل تبیین نیست. از این‌رو مراسم و مناسک حج با بندگی محض و تامّ هماهنگ‌تر و تعبّد در آن بیش از سایر دستورات دینی است. چنان‌که رسول‌خدا به هنگام لبیک گفتن، به خدا عرض کرد: خدایا! من با رقیّت و عبودیّت محض لبیک می‌گویم و حج می‌گزارم: «لَبَّیْکَ بِحَجَّهٍ حَقّاً تَعَبُّداً وَرِقاً». (1)

هماهنگی سیرت حج‌گزار با سرّ حج‌

خدای سبحان، حج‌گزاران و معتمران را در شمار شعائر خود آورده است؛ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَلَا الْهَدْیَ وَلَا الْقَلائِدَ وَلَا آمِّینَ الْبَیْتَ الْحَرامَ یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْواناً. (2) حج‌گزار از هنگام عزم بر زیارت، جزو شعائر الهی است. البته روشن است کسی که از سفر حج و عمره، قصد سیاحت، تجارت، شهرت و مانند آن