جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 158

در روایت مزبور، نقش پذیرش یا انکار ولایت امامان معصوم (علیهم السلام) در ساختار سیرت و حقیقت انسان، به روشنی بیان شده بود. همچنین در این باره سَدِیر صیرفی می‌گوید: در سرزمین عرفات، مشاهده انبوه جمعیتِ در حال نیایش و دعا، مرا در این اندیشه فرو برد که آیا همه اینان گمراه و اهل عذاب‌اند؟ در این حال، امام‌صادق (ع) فرمود: سدیر! تأمّل و دقت کن. با تصرف آن حضرت مشاهده کردم که باطن بسیاری از آن حج‌گزاران، انسانی نیست. (1) راز این مطلب همان است که در حدیث قبل بیان شد، و آن اینکه، کسی که نصّ صریح پیامبراکرم درباره جانشینی امامان معصوم (علیهم السلام) را از روی علم و عمد نادیده گرفته و انکار کند و به ولایت آنان معتقد نباشد حقیقت او انسانی نیست.

حاصل اینکه، گرچه ممکن است همه افراد حاضر در مراسم حج در آمار ظاهری زائران خانه خدا به‌شمار آیند، لیکن بسیاری از آنان در سَرشماریِ سِرّ و حقیقت افراد که مربوط به اسرار حجّ است، انسان به شمار نیایند.

صحنه مزبور گرچه در عرفات اتفاق افتاد لیکن ممکن است مشابه آن در صفوف طولانی نمازهای جماعت که گاه رقم آنها بسیار است نیز پیش آید و نمازگزار واقعی کم باشد. شایان توجه است که، این بحث گرچه در باب حجّ آمده لیکن به سرّ ولایت باز می‌گردد، نه سرّ حج؛ مگر اینکه گفته شود: از آن جهت که ولایت بر همه اعمال و عبادات پرتوافکن است، حقیقت ولایت به عنوان سرّ اعمال و عبادات ظهور می‌کند. آنکه حقیقت ولایت را نپذیرد گرچه به نماز، روزه، زکات و حجّ عمل کند، از آن جهت که اعمال او فاقد سرّ است قهراً انسانیت را هم از دست داده است؛ زیرا سرّ عبادات تربیت کننده و انسان‌ساز است و اگر کسی به سرّ عبادت راه نیافت سریرت او انسانی نیست.

***

فصل سوم: احرام‌

اشاره