جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 164

سرّ دیگر دربر کردن آن جامه مخصوص، تذکر به روزی است که انسان با لباس ندوخته وارد آن می‌شود و آن روزِمرگ است که کفن دربر می‌کند. بدین‌گونه در مناسک و مراسم حج، برخی اسرار قیامت متجلّی شده و سفر مرگ و حضور در صحنه قیامت در نظر افراد مجسم می‌شود.

همچنین با دربر کردن لباس ساده احرام، امتیازات ظاهری افراد زایل شده، زمینه هرگونه برتری طلبی و فخرفروشی از بین می‌رود.

نیّت‌

حج (تمتع، قِران، و افراد) و عمره از عناوین قصدی و قربی است. از این‌رو باید در آن به دو چیز توجه و آن را قصد کرد: یکی عنوان عمل و دیگری غایت و هدف آنکه تقرب به خداست. همه ارکان و اجزای زیرمجموعه این عناوین به هرکدام حاصل نمی‌شود؛ البته همان قصد اجمالی اول که سایه‌افکن بر امور مزبور باشد کافی است. در حج و عمره، همچون دیگر عناوین قصدی، حفظ قصد عنوان تا آخرین جزء عملْ لازم است؛ زیرا چیزی که از عناوین قصدی است صِرف قصد آن در مرحله حدوث کافی نیست، بلکه دوام آن قصد در مرحله بقا نیز معتبر است.

برخی از امورْ افزون بر آنکه جزو عناوین قصدی است جزو امور عبادی است و تحقق آنها بدون قصد قربت در آنها به نحو مستمر و بدون خلوص قصد تقرّب از شائبه ریا در حدوث و بقا ممکن نیست. نماز، روزه، حج و عمره از این قبیل است. در قصد قربت همین مقدار کافی است که مکلّف در متن عمل از آغاز تا انجام چنین نیت کند که این کار را به دستور خداوند انجام می‌دهم. چنین قصدی که مستمر باشد و از ریا مصون بماند، در عبادی بودن آن عمل کفایت می‌کند.

چون امتثال دستور خدا غالباً بدون انگیزه و هدف نیست، پس اطاعت مذکور حتماً غایتی دارد و غایت امتثال مزبور را باید در مقدار معرفت امتثال کننده و اندازه همت او