جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 167

رسیده است. (1) حج و عمره نیز از آن جهت که عبادت است حتماً با تقرّب آمیخته است و تقرّب بدون سفر درونی حاصل نمی‌شود. از این رهگذر می‌توان مراتب نیّت قربت را در ظلّ اسفار اربعه سامان بخشید. تعیین کننده مدارج این سیر و معارج این سفر و معالی این صعود و مراقی این عروج، معرفت سالک و همت ناسک است.

تلبیه‌

یکی از اجزای واجب عقد احرام، تلبیه است. تلبیه، ذکر مخصوصی است که بعد از احرام نیز تا رسیدن به مکان معین یا فرا رسیدن زمان خاص، تکرار آن مستحب است. تکرار تلبیه در هر فراز و نشیب و در هر اوج و حضیضی برای آن است که انسان در هر آنی، آن عهد الهی خود را تجدید کند.

شاید راز اینکه حضرت‌رسول (ع) مظهر عظیم‌ترین اسمای الهی است این باشد که او بهترین کسی است که حج‌گزارده و به همه اسرار حج و به‌ویژه تلبیه پاسخ داد. حج رسول‌اکرم موازی و برابر معراج او بود. چنان‌که امام‌صادق (ع) در بیان علت احرام رسول‌خدا از مسجد شجره فرمود: «چون آن حضرت به آسمان برده شد و به موازات شجره رسید ندا داده شد: «یا مُحَمَّدُ!» و آن حضرت گفت: «لَبَّیْکَ». آنگاه ندا رسید که آیا تو را یتیمی نیافته که در پناه خود جای دادیم؟ آیا تو را در کودکی در بیابان مکه ره گم کرده و حیران نیافته و رهنمایی نکردیم؟. (2) آن حضرت گفت: «إنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَهَ وَالْمُلْکَ لَکَ لاشَریکَ لَکَ». (3)

رهبانیت امت اسلامی‌

رسول‌اکرم درباره تلبیه فرمود: رهبانیت امت من جهاد در راه خدا و تکبیر در هر بلندی و اوج است؛ «أُبْدِلْنا بِها الجِهاد وَالتَّکبیر عَلی کُلِّ شَرَفٍ». (4) «تکبیر در هر بلندی»، ناظر

1- 1 کافی، ج 5، ص 37: «إنّ الزکاة جعلت مع الصلاة قرباناً لأهل الإسلام».
2- 2 سوره ضحی، آیات 6- 7.
3- 3 وسائل الشیعه، ج 8، ص 224- 225.
4- 4 محجّة البیضاء، ج 2، ص 197.