جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 171

حج‌گزار با لبّیک گفتن در حقیقت با خدا پیمان می‌بندد که از این‌پس جز به طاعت او زبان نگشاید و زبان خود را بر همه گناهان ببندد. (1) جِرم زبان اندک ولی جُرم آن فراوان است و تلبیه، تطهیر زبان از همه گناهان مربوط به آن است. از این‌رو زبان زائر بیت‌الله، زبان طاهر است.

پس سرّ تلبیه، زبان به حق و طاعت گشودن و از گفتار باطل و معصیت رستن است، آن هم نه تنها در محدوده زمانی حج و عمره، بلکه برای همیشه.

مراتب و درجات تلبیه و لبّیک‌گویان‌

براساس تفاوت مراتب تلبیه‌ها، درجات لبیک‌گویان نیز متفاوت است؛ زیرا عده‌ای اعلان انبیا (علیهم السلام) را لبیک می‌گویند و گروهی دعوتِ‌خدای سبحان را. بعضی می‌گویند: ای کسی که ما را به الله دعوت کرده‌ای، ما اجابت کردیم و آمدیم: «لبّیک داعی الله، لبّیک داعی الله». (2) این گروه، متوسّطان از زائران خانه خدا هستند که دعوت ابراهیم خلیل را اجابت می‌کنند، که به فرمان خدای تعالی مردم را به حج فراخواند؛ وَأَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا وَعَلی کُلِّ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ. (3)

فراتر از آنان، گروهی هستند که دعوت «الله» را که فرمود: وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا (4)

می‌شنوند و به آن پاسخ می‌گویند. البته گرچه جواب خلیل خدا هم جواب خداست و جواب خدا بدون جواب خلیل او نیست، لیکن تفاوت در شهود زائر عارف بیت‌الله است؛ زیرا هر انسانی طبق درجه هویّت و مرتبت ایمان خود، خداوند را می‌شناسد و میثاق با وی را امضا می‌کند و دستورهای او را امتثال می‌کند. برخی با واسطه و بعضی نظیر انبیا (علیهم السلام) بی‌واسطه خدا را شناختند و با او میثاق بستند و به حکم وی عمل کردند. آنچه در نشئه شهادت ظهور می‌کند محصول پیمان مرتبه غیب است. بنابراین،

1- 1 ر. ک: همین کتاب، پانوشت صفحات 171- 174 حدیث شبلی.
2- 2 کافی، ج 4، ص 206.
3- 3 سوره حج، آیه 27.
4- 4 سوره آل‌عمران، آیه 97.