جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 181

وَنِساؤُهُمْ قِبْلَتُهُمْ وَدَنانیرُهُمْ دینُهُمْ ...» (1)

نیز ناظر به همین نکته است؛ زیرا ممکن نیست کسی بی‌دین باشد.

استلام حجرالأسود

با توجه به ویژگی‌های معنوی حجرالأسود ترغیب فراوانی به استلام آن شده است، از این‌رو مستحب است دست طواف‌کننده به آن برسد و شایسته است آنان‌که طواف مستحبی به‌جا می‌آورند کسانی را که طواف واجب می‌کنند در استلام و بوسیدن حجرالأسود بر خود مقدم داشته و مزاحم آنان نشوند. (2)

حکیم متألّه، استاد الهی قمشه‌ای+ در این‌باره فرموده است: حجرالأسود، خالِ لب لعل یار است و این خال را هنگام وصال و حضور در پیشگاه محبوب حقیقی ببوس:

چون جان شود محرم، به تن احرام‌گیری کَز وعده دیدار جانان کام گیری

وز زمزم چاه زنخدان جام گیری بوسی حَجَر خالِ لب لعل نگاران (3)

حجرالأسود دست راست خدا در زمین است. (4) اگرچه هر دو دست خدای سبحان راست است؛ «کِلْتا یَدَیْهِ یَمینٌ» (5)

لیکن او دستی به گونه انسان‌ها ندارد تا راست و چپ برای آن فرض شود. او مجرّد محض بوده و از جسم و جسمانیّات منزّه است، و بیان مزبور از باب تشبیه معقول به محسوس است. خداوند سبحان برای اینکه در نشئه طبیعت و حسّ، محل میثاقی داشته باشد، فرمان داد تا در رکنی از ارکان کعبه، سنگی خاص به عنوان «یَمینُ اللهِ‌عَزّ وجَلّ فی أرْضِهِ- و- فی خَلْقِه» قرار دهند. پس زائر هنگام استلام حَجَر، با دست راست خدا بیعت می‌کند.

1- 1 بحار، ج 22، ص 453.
2- 2 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 402- 422.
3- 3 کلیات دیوان الهی قمشه‌ای، بخش اسرار حج، ص 956.
4- 4 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 406.
5- 5 همان، ج 11، ص 432.