جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 190

صاحب فتوحات مکیه می‌گوید: چون محلّقین با تراشیدن همه مو، سرهای خود را مکشوف کرده‌اند، از خداوند درخواست شد تا سرهای آنان را با ثواب بپوشاند و این کار برای مقصّرین حاصل نشده بود. چون راز مطلب برای درخواست‌کنندگان معلوم نبود، با اصرار از رسول‌اکرم می‌خواستند تا برای مقصرین، همچون محلّقین دعا کند و حضرت‌رسول براساس ضرورت تخاطب و تکلم با مردم به مقدار عقول و اندازه تعقل‌آنها از خطاب دینی، سخن گفته است. (1)

برابری زن و مرد در تحصیل کمال‌

روح انسان نه مذکّر است و نه مونث؛ زیرا موجودِ ملکوتیْ و مجرّدْ، از خصوصیت‌هایِ مادیِ ذکورتْ و انوثتْ منزّه است. از این‌رو احکام اسلامی، خواه به تعلیم کتاب و حکمت بازگردد و خواه به تزکیه و تهذیب روح، از آن جهت که مربوط به روح انسانی است برای زن و مرد مساوی است و هیچ امتیازی بین این دو صنف در تحصیل کمال‌های نفسانی نیست. یعنی هیچ کمال وجودی از آن جهت که کمال است نه مشروط به ذکورت است و نه ممنوع به انوثت. البته کارهای اجرایی که مستلزم ارتباط مستقیم با افراد جامعه، اعمّ از زن و مرد است، مانند رهبری، حساب خاص خود را دارد وگرنه ولایت تکوینی که بالاترین مقام منیع انسانیّت است برای زن و مرد یکسان است.

غرض آنکه، کمال‌های روحی برای هر دو صنف برابر است، ولی وظایف بدنی برای هریک به تناسب ساختمان پیکر آنها تعیین شده است. یکی از آن تفاوت‌های بدنی بین زن مرد در برخی اعمال حج و عمره است، مانند مسأله حلق و تقصیر که مرد گاهی مخیّر بین این دو است و گاه یکی از آن دو بر وی متعین است، اما زن هرگز مکلف به حلق، یا مخیر بین حلق و تقصیر نیست، که حلق برای زنان بسیاری دشوار بوده و مناسب با آنان نیست.

فصل هشتم: وقوف در عرفات‌

اشاره