جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 197

نزدیکی خداوند سبحان به بندگان دارای مراتب و درجاتی است که با طیّ هر مرحله می‌توان به مرحله بعد رسید؛ با این ویژگی که پیمودن هر مرحله، به نیایش فروغ تازه‌تری می‌بخشد و به دعا جذبه ویژه عطا می‌کند. این مراتب، که برخی از آنها از برخی دیگر نزدیک‌تر است، برابر آیات قرآن کریم عبارت است از:

1. بر اساس آیه شریفه وَإِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَهَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ (1)

آنچنان قرب الهی محقّق است که به پیامبرش نفرمود: «تو در جواب سائل چنین بگو» بلکه خود سبقت جسته و مستقیماً به پاسخ مبادرت فرموده و نزدیکی خود را به بندگان متذکر شده است.

2. خداوند به شخص محتضر از حاضران کنار بستر وی نزدیک‌تر است لیکن آنان این قرب خاص الهی را نمی‌بینند؛ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْکُمْ وَلکِنْ لا تُبْصِرُونَ. (2)

3. خداوند به انسان از شریان خون و ورید حیاتی او نزدیک‌تر است: نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ. (3)

4. خداوند به انسان از خود انسان نزدیک‌تر است. تصور صحیح این مرحله و نیز فهم درست بیان نورانی امیرمؤمنان (ع) که «هُوَ فِی الأشیاءِ عَلی غَیْرِ مُمازجَهِ، خارِجُ مِنْها علی غَیْرِ مُباینَهٍ»، (4) در پرتو آیه وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ (5)

میسور است.

حج‌گزار باید مراحل مزبور را پشت سرنهاده، به انتهای آن برسد. البته این ادراک، تنها برای موحدان خالص و راستین حاصل می‌شود.

خلاصه اینکه، در قرب الهی تردیدی نیست. تنها حجابْ بین عبد و مولا همان بنده و گناهان اوست؛ «لَیْسَ بَیْنَهُ وَبَیْنَ خَلْقِهِ حِجابٌ غَیْرُ خَلْقِهِ»، (6) «أنّ الراحِلَ إلیک قَریبُ المَسافَهِ

1- 1 سوره بقره، آیه 186.
2- 2 سوره واقعه، آیه 85.
3- 3 سوره ق، آیه 16.
4- 4 بحار، ج 4، ص 27.
5- 5 سوره انفال، آیه 24.
6- 6 بحار، ج 3، ص 327.