جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 206

دست و دل حج‌گزار آسوده باشند. به این معنا که نه با جِدّ و نه با شوخی، به بهانه طنزگویی و طنزنویسی آبروی کسی را نبرد. مردم نه‌تنها از دست و زبان حج‌گزار در امان‌اند، بلکه قلب او نیز به کسی آسیب نمی‌رساند. صدمه و آسیب قلبی آن است که انسان کینه کسی را در دل داشته باشد یا نسبت به کسی حسادت ورزیده و بدخواه او باشد.

پیراستن مناسک از رسوم جاهلی‌

خدای سبحان برای عرفات و مشعر و منا احکامی تشریع فرموده و برای هریک از آن احکام، حکمت‌هایی بیان کرده است، مانند امر به بزرگداشت و تذکر نام و یاد خدا به شکرانه نعمت هدایت الهی. (1)

از برترین رسالت‌های مناسک حج، نشر معارف توحیدی است. هم‌اکنون نیز میلیون‌ها نفر در جهات بت می‌پرستند؛ اگرچه بت‌پرستی، مکتبی پایدار نیست و پیشرفت علم، بساط بت و بت‌پرستی را بر می‌چیند، لیکن اگر معارف توحیدی گسترش نیابد این خطر هست که میلیون‌ها انسان به ضلالت دیگری گرفتار شده و به دام الحاد و بی‌دینی بیفتند. یعنی به جای تحول از بددینی به بِهْ‌دینی، تحول به بی‌دینی دخ دهد.

سنّت جاهلی بر آن بود که بعد از فراغت از حج، در منا گِرد می‌آمدند و به ذکر مفاخر قومی و ویژگی‌های نژادی می‌پرداختند و از نیاکان و تبار خویش با نظم و نثر و با تکیه بر ارزش‌های جاهلی، مانند زیادی عِدّه و عُدّه قبیله خود و قدرت آنها در جنگ‌افروزی و غارتگری یاد می‌کردند و بدانان می‌بالیدند. نظام حج در اسلام، هم به آن معیار فرسوده جاهلی پایان داد و هم نظام ارزشی الهی را تبیین و مردم را به آن هدایت کرد و فرمود تا در مشعرالحرام، همچنین پس از به‌جا آوردن مناسک در منا خدا را بسیار یاد کرده و از او آمرزش بخواهند و حسنات دنیا و آخرت را طلب کنند. (2)

شخصی به امام‌سجاد (ع) عرض کرد: ما هنگام بیتوته در سرزمین منا، هم به یاد خدا و پیامبر هستیم و هم از خوبی‌ها و فضایل پدران و نیاکان خود یاد می‌کنیم و هدفمان