جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 209

خدای سبحان فرمود: وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنْکاً وَنَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ أَعْمی* قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِی أَعْمی وَقَدْ کُنْتُ بَصِیراً* قالَ کَذلِکَ أَتَتْکَ آیاتُنا فَنَسِیتَها وَکَذلِکَ الْیَوْمَ تُنْسی. (1)

بنابراین، حج‌گزاری که خدای سبحان را به یاد می‌آورد به چیزی بینا می‌شود که دیگران از دیدن و شهود آن عاجز و محروم‌اند، و شاید به همین سبب خداوند شخص حج‌گزار را حرم قرار داده و احلال (روا شمردن) او را جایز نمی‌داند. او خود شعاری از شعائرالله است (2) و تا گناهی مرتکب نشده، نورانی است؛ «الْحاجُّ لایَزالُ عَلَیْهِ نُورُ الْحَجِّ ما لَمْ یَلُمَّ بِذَنْبٍ». (3)

تفاوت مراتب حج‌گزاران‌

براساس آیه شریفه فَإِذا قَضَیْتُمْ مَناسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آباءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً ... (4)

و نیز آیه پس از آن، حاضران در منا دو گروه‌اند:

1. کسانی که برای سیاحت، تجارت، شهرت و مانند آن به حج می‌روند. منطق و مطلوب این گروهْ خودِ دنیاست، خواه حلال و خواه حرام، نه حسنات آن، از این‌رو نمی‌گویند: «ربّنا آتِنا فی الدُّنیا حسنه». این گروه در آخرت هیچ بهره‌ای ندارند؛ زیرا متنهای دید آنان نشئه طبیعت است؛ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا وَما لَهُ فِی الآْخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ. (5)

2. گروه دوم زائرانی‌اند که از خداوند حسنه دنیا و آخرت می‌خواهند و خدا نیز به آنها عطا می‌کند؛ وَمِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَهً وَفِی الآْخِرَهِ حَسَنَهً وَقِنا عَذابَ النَّارِ* أُولئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَاللَّهُ سَرِیعُ الْحِسابِ. (6) مالِ حلال، بستگان و دوستان

1- 1 سوره طه، آیات 124- 126.
2- 2 سوره مائده، آیه 2.
3- 3 وسائل‌الشیعه، ج 8، ص 68 و 328.
4- 4 سوره بقره، آیه 200.
5- 5 همان.
6- 6 سوره بقره، آیات 201- 202.