جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 211

گیاهان، حیوانات و انسان‌ها، هریک به‌گونه‌ای، ناسازگارِ با خود را دفع و ملایم با خویش را جذب می‌کنند. جذب و دفع در سطح طبیعت و نیز در انسان‌های عادی، گاه به‌صورت شهوت و غضب، گاهی به صورت محبّت و عداوت، زمانی به صورت ارادت و کراهت و ... نمایان می‌شود، اما در مؤمنانْ رقیق‌شده آن‌دو به صورت تولّی و تبرّی تجلّی می‌کند. حج‌گزاری که به تولّی راستین و تبرّی صحیح رسیده، جذب و تولّی او هنگام بیتوته در منا در یاد خدا متجلّی است؛ چنان‌که دفع و تبرّی او در مناسک روز، تجلّی دارد.

با توجه به سخن خدای سبحان درباره قربانی: لَنْ یَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَلا دِماؤُها وَلکِنْ یَنالُهُ التَّقْوی مِنْکُمْ (1)

می‌توان گفت: بیان قرآن درباره جلوه‌گاه تبرّی مزبور، یعنی رمی جمرات، نیز این است که سنگریزه‌ها شیطان را رجم و طرد نمی‌کند بلکه این انزجار درونی شماست که شیاطین انس و جن را می‌راند و شما را از هر شیطنت درونی و بیرونی محافظت می‌کند.

در مورد رمی جمرات باید توجه داشت که نه آن جمره، شیطان است و نه این سنگ‌زدنْ رمی شیطان؛ زیرا رمی جمرات در زمان جاهلیت نیز مرسوم بود؛ چنان‌که در این زمان هم گاهی برخی شیاطین انسی این رمی را انجام می‌دهد. بدیهی است که شیطان هرگز با هفت سنگ طرد نمی‌شود. تنها راه طرد شیطان و درامان ماندن از آسیب‌های او استعاذه