جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 212

عملی و به حصن الهی پناهنده شدن است؛ وَإِمَّا یَنْزَغَنَّکَ مِنَ الشَّیْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ. (1)

سنگ زدن به جمره‌ها رمز و نشانه‌ای از رمی دیو درون و بیرون و راندن شیاطین جنّی و انسی است. پس اگر کسی خود جزو شیاطین انسی بود هرگز قدرت و لیاقت تبرّی و رمی حقیقی را ندارد؛ چنان‌که اگر شیطان همنشین کسی شد، (2) او نمی‌تواند همراه خود، یعنی شیطان را رمی کند.

نکته: سنّت عرب بر این بود که اگر کسی مورد خشم ویژه قرار می‌گرفت او را در حال زندگی و مرگ رجم می‌کردند. چنان‌که ابورغال که لشگر ابرهه را رهبری می‌کرد و قبل از رسیدن به مکه مُرد، مردم مکان قبر او را رجم می‌کردند. همچنین جریر که رقیب معروف فرزدق است در هجو فرزدق گفته است:

إذا مات الفرزدق فرجموه کما ترمون قبر أبی‌رغال (3)

فصل دوازدهم: قربانی‌

اشاره

1- 1 سوره اعراف، آیه 200.
2- 2 سوره زخرف، آیه 36؛ سوره نساء، آیه 38.
3- 3 دائرةالمعارف القرن العشرین، ج 9، ص 465.