جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 220

همچنین بر همان محور کلی است که امام‌باقر (ع) فرمود: رفتن به دورن کعبه- آنجا که مصداق کامل فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ (1)

است- ورود به فضای رحمت پروردگار و خروج از آن، بیرون آمدن از گناهان است؛ «الدُّخُولُ فیها دُخُولٌ فی رَحْمَهِ اللهِ‌وَالْخُرُوجُ مِنْها خُرُوجٌ مِنَ الذُّنُوبِ». (2)

از ادبِ بدرود کننده کعبه، دعا و نیایش با خدای سبحان است. چنان‌که از امام‌صادق (ع) نقل شده است که فرمود: «اللّهُمَّ اقْلِبْنی مُفْلِحاً مُنْجِحاً مُسْتَجاباً لی بِأفْضَلِ ما یَرْجِعُ بِهِ‌أحَدٌ مِنْ وَفْدِکَ مِنَ الْمَغْفِرَهِ وَالْبِرکَهِ وَالرِّضْوانِ وَالْعافِیَهِ مِمّا یَسَعُنی أنْ أطْلُبَ ...». (3) ادب دیگر این است که زائر در آخرین عهد و دیدار خود با کعبه، دست بر درِ بیت‌الله الحرام نهاده و عرض کند: «الْمِسْکینُ عَلی بابِکَ فَتَصَدَّقْ عَلَیْهِ بِالْجَنَّهِ». (4)

حجّ مقبول‌

رسول‌اکرم در بیان معیار حج مقبول فرمود: نشانه قبولی حج این است که حج‌گزار از آن پس، مرتکب گناه نشود، اما اگر همچنان به تباهی و گناه تن داد، این نشان از مردود بودن حجّ اوست؛ «مِنْ عَلامَهِ قَبُولِ الْحَجِّ، إذا رَجَعَ الرَّجُلُ عَمّا کانَ‌عَلَیْهِ مِنَ الْمَعاصی. هذا عَلامَهُ قَبُولِ الْحَجِّ. وَإنْ رَجَعَ مِنَ الْحَجِّ ثُمَّ انْهَمَکَ فیما کانَ عَلَیْهِ مِنْ زِنا أوْ خِیانَهٍ أوْ مَعْصِیَهٍ فَقَدْ رُدَّ عَلَیْهِ حَجُّهُ»، (5) «آیَهُ قَبُولِ الْحَجِّ تَرْکُ ما کانَ عَلَیْهِ الْعَبْدُ مُقیماً مِنَ الذُّنُوبِ». (6)

نکته مزبور شاید اشاره به سرّ دیگری از حجّ باشد؛ زیرا اسرار عبادت‌ها در قیامت ظهور می‌کند که روز ظهور باطن افراد و اعمال آنان است (7) و در آن روز هر انسانی نه‌تنها نتیجه،

1- 1 سوره بقره، آیه 115.
2- 2 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 370.
3- 3 همان، ج 10، ص 231- 233.
4- 4 همان.
5- 5 مستدرک‌الوسائل، ج 10، ص 165- 166.
6- 6 همان.
7- 7 سوره طارق، آیه 9.