جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 23

ثمری ندارد. از این‌رو پیامبر گرامی فرمود: زمانی خواهد آمد که حج پادشاهان تفریح، و حج توانگران سوداگری، و حج تهی‌دستان گدایی است؛ «یَأْتِی عَلَی النَّاسِ زَمَانٌ یَکُونُ فِیهِ حَجُّ الْمُلُوکِ نُزْهَهً وَحَجُّ الْأَغْنِیَاءِ تِجَارَهً وَحَجُّ الْمَسَاکِینِ مَسْأَلَهً». (1)

13. امام‌علی‌بن موسی‌الرضا (ع) درباره آثار و برکات حج فرمود: مردم به گزاردن حج فرمان یافتند تا به مهمانی خدای عزّ وجلّ وارد شوند و از او طلب افزونی کنند و از گناهانی که بدان آلوده شدند خارج شوند، تا در حالی که از گناهان گذشته توبه کرده‌اند آغازگر آینده باشند؛ «إِنَّمَا أُمِرُوا بِالْحَجِّ لِعِلَّهِ الْوِفَادَهِ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَطَلَبِ الزِّیَادَهِ وَالْخُرُوجِ مِنْ کُلِّ مَا اقْتَرَفَ الْعَبْدُ تَائِباً مِمَّا مَضَی مُسْتَأْنِفاً لِمَا یَسْتَقْبِلُ ...». تا آنکه فرمود: و نیازمندی‌های ساکنان اطراف کعبه در جاهایی که امکان اجتماع برای ایشان وجود دارد، تأمین گردد. افزون بر این ثرمات، در آنجا تفقّه صورت می‌پذیرد و اخبار و احادیث امامان معصوم (علیهم السلام) به هر منطقه و ناحیه‌ای می‌رسد .... (2)

14. آنچه در حج در مورد روشنی حق و وسعت رحمت وارد شده، در عبادات دیگر نه این روشنی به چشم می‌خورد و نه این وسعت. خدای تعالی درباره آشکار بودن حقّ در حج فرمود: وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ (3)

؛ زیرا اسرار حج، که آیات خداست، در آنجا روشن و بیّن است. امّا در مورد وسعت رحمت حج:

الف. امام‌باقر (ع) درباره کسی که به قصد حج واجب بیرون آمده و در بین راه جان سپرده است، فرمود: اگر در حرم بمیرد، برای حج واجب او کفایت (4) می‌کند و تکلیفی بر وی نیست. این جلوه‌ای از سعه رحمت و ادب مهمانداری خداوند است.

ب. رسول خدا در حجه‌الوداع، هنگام وقوف در عرفات، نزدیک غروب خورشید، فرمود: پروردگارتان در این روز بر شما منّت نهاد و نیکوکارتان را آمرزید و او را شفیع بدکردارتان قرار داد. پس در حالی که آمرزیده شده‌اید به سوی مشعرالحرام روانه شوید؛

1- 1 وسائل‌الشیعه، ج 11، ص 60.
2- 2 همان، ج 8، ص 7- 8.
3- 3 سوره آل‌عمران، آیه 97.
4- 4 وسائل‌الشیعه، ج 8، ص 47.