جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 30

فِیهَا وَلَا سُمْعَهَ». سپس فرمود: هرکس در توشه حج وی چیز حرامی باشد، خداوند حج او را نخواهد پذیرفت؛ «مَنْ تَجَهَّزَ وَفِی جَهَازِهِ عَلَمٌ حَرَامٌ لَمْ یَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ الْحَجَّ». (1)

بنابراین، حج، توحید ممثل و نمونه‌ای از توحید جامع است و توحید همان فطرتی است که خداوند انسان‌ها را بر آن سرشته است و دگرگونی برای آن نیست. توضیح بیشتر در این‌باره، همراه با ذکر برخی مصادیق، در فصول آینده، به‌ویژه در مبحث مربوط به مناسک خواهد آمد.

وحی مجسّم‌

حج، وحی ممثل است؛ زیرا مناسک آن با وحی تجلّی یافته است و انبیا (علیهم السلام) این مناسک را از فرشته امین وحی، جبرئیل (ع) فرا گرفتند.

توضیح اینکه، حضرت ابراهیم (ع) پس از بنای کعبه از خدای سبحان خواست تا چگونگی عبادت در آن خانه را به وی بنماید: أَرِنا مَناسِکَنا (2)

. پس از درخواست حضرت ابراهیم، جبرئیل به محضر آن بزرگوار رسید و پیشاپیش وی اعمال حج را انجام داد و مناسک را به صورت عینی و خارجی به او نشان داد و حضرت خلیل نیز همان کارها را تکرار کرد. (3)

این ارائه و آموزش، امری تازه و ویژه آن حضرت نبود، بلکه آدم (ع) در این عرصه بر وی مقدّم بود و جبرئیل بر او نیز ظاهر شده بود، چنان‌که بر افضل انبیا و خاتم آنان نیز نمایان می‌شد (4) و رسول اکرم نیز مناسک را از وی آموخت. امام‌صادق (ع) در این‌باره فرمود: خداوند جبرئیل را به سوی آدم فرستاد. جبرئیل به او گفت: ... خداوند مرا به سوی تو فرستاد تا مناسکی را که بدان‌ها پاکیزه می‌شوی به تو بیاموزم. پس دست آدم را گرفت و او را به جایگاه کعبه برد ...؛ «أَنَّ اللَّهَ بَعَثَ جَبْرَئِیلَ إِلَی آدَمَ فَقَالَ: ... إِنَّ اللَّهَ أَرْسَلَنِی إِلَیْکَ لِأُعَلِّمَکَ الْمَنَاسِکَ الَّتِی تُطَهَّرُ بِهَا ...» (5).

1- 1 وسائل‌الشیعه، ج 8، ص 103.
2- 2 سوره بقره، آیه 128.
3- 3 وسائل‌الشیعه، ج 8، ص 160- 171.
4- 4 همان.
5- 5 همان.