جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 42

رهبری الهی در آن حضور و ظهور ندارد ناقص است. البته ذکر حج در این حدیث شریف، از باب تمثیل است، نه تعیین؛ یعنی نه‌تنها «تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإمامِ» بلکه «تمام الصلاه والصیام والزّکاه لقاء الإمام». مؤیّد این سخن که تولّی امام‌معصوم (ع) و اعلام وفاداری به وی متمم نماز و زکات و روزه و دیگر عبادات نیز هست اینکه، در بخشی از حدیث معروفی که اسلام را بر پنج پایه، استوار می‌داند ضمن تأکید بر ولایت، به نقش برتر «والی» و دلیل و حجت بودن وی بر چهار رکن دیگر تصریح شده است: «والوالی هو الدَّلِیلُ عَلَیْهِنّ». (1)

نکته مذکور، مستفاد از آیه الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الإِسْلامَ دِیناً (2)

است. خداوند، اسلام همراه ولایت و رهبری الهی را برای ما پسندیده است. پس نه‌تنها «تَمامُ الحَجِّ لِقاءُ الإمامِ» بلکه «تمام الإسلام لقاء الإمام».

در پایان، تذکر این نکته سودمند است که، هرچند احترام حرم به کعبه است و حرکت کعبه به وحی و نبوت و رسالت و ولایت است لیکن همان‌گونه که در آغاز این فصل بیان شد همه این احترام‌ها و حرمت‌ها به حرمت الهی ختم می‌شود. از این‌رو خداوند سبحان برای تبیین سبب احترام کعبه آن را به خود نسبت داد و فرمود: بَیْتِیَ (3)

. یعنی حرمت ذاتی خدای سبحان سبب احترام عَرَضی خانه‌ای است که به وی منسوب است؛ هرچند حرمت کعبه نسبت به احترام اشیای بعدی اصل محسوب می‌شود

ابعاد دیگری از این بحث، در فصل دوم از بخش دوم در مبحث «ساحت امن ولایت معصومان (علیهم السلام)» و نیز در پایان فصل‌های یکم و دوم از بخش سوم و در پانزدهمین اشاره از «ویژگی‌های کعبه» ارائه خواهد شد.

***

فصل ششم: چهره سیاسی حج‌

حج نمایشگر حکومت والای اسلامی‌

1- 1 کافی، ج 2، ص 18.
2- 2 سوره مائده، آیه 3.
3- 3 سوره بقره، آیه 125؛ سوره حج، آیه 26.