جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 56

«حرم» محدوده‌ای مشخص است که فاصله مرز آن تا کعبه در جهات گوناگون، متفاوت است. حرم از سمت شمال و شمال غربی، به «مسجد تنعیم» در راه مدینه، از جنوب و جنوب متمایل به شرق، به «اضائه اللبن» در مسیر یمن، از شرق و شرق متمایل به جنوب، به «جعرانه» در نزدیکی سرزمین منا و مشعرالحرام و در راه طائف، و از غرب و غرب متمایل به شمال، به «حدیبیه» در مسیر جده محدود است. برای تشخیص حدود حرم، در اطراف مکه نشانه‌هایی نصب شده است.

حضرت امام علی بن موسی‌الرضا (ع) در پاسخ به این سؤال که چرا نسبت حدود حرم به کعبه متفاوت و در برخی جهات نزدیک و در بعضی دیگر دورتر است؟ فرمود: پس از هبوط آدم (ع) خداوند در موضع کعبه یاقوت سرخ رنگی قرار داد که حدود حرم براساس شعاع تابش نور آن یاقوت است؛ «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمَّا أَهْبَطَ آدَمَ مِنَ الْجَنَّهِ هَبَطَ عَلَی أَبِی قُبَیْسٍ فَشَکَا إِلَی رَبِّهِ الْوَحْشَهَ وَأَنَّهُ لَا یَسْمَعُ مَا کَانَ یَسْمَعُهُ فِی الْجَنَّهِ فَأَهْبَطَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَیْهِ یَاقُوتَهً حَمْرَاءَ فَوَضَعَهَا فِی مَوْضِعِ الْبَیْتِ فَکَانَ یَطُوفُ بِهَا آدَمُ فَکَانَ ضَوْؤُهَا یَبْلُغُ مَوْضِعَ الْأَعْلَامِ فَیُعَلَّمُ الْأَعْلَامُ عَلَی ضَوْئِهَا وَجَعَلَهُ اللَّهُ حَرَماً». (1) این مطلب به گونه‌ای دیگر از امام‌باقر (ع) نقل شده است. طبق این نقل، خدای سبحان به جبرئیل (ع) فرمان داد تا برای تسکین آدم و حوّا نزد آنها رفته، آنها را در خیمه‌ای بهشتی سُکنی دهد، «فَاهْبِطْ عَلَیْهِمَا (آدم و