جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 58

است که، امنیت دلپذیرترین نعمت فردی و اجتماعی است و در سایه آن سایر برکاتِ مفقودْ موجود می‌شود. چنان‌که با فقدان آن، همه نعمت‌های موجود از دست می‌رود.

از بارزترین مصادیق امنیت، امنیت فکری و ثقافی و مناظرات سالم فرهنگی است؛ زیرا گفتمان، تضارب آرا، تحمل اندیشه‌های علمی و منصفانه متفکران دگراندیش سهمی بسزا در روشن شدن حق و محو باطل دارد. از این‌رو، هم معمار کعبه، حضرت ابراهیم (ع) در مناظرات علمی پیشگام و در جدال احسن الگو و بالأخره در همه سجایای بزرگ اخلاقی امام و پیشوا بود و هم امامان معصوم دیگر از دوده طاها و اسره یاسین (علیهم السلام) جوار کعبه را مدرسه حکمت و معهد جدال احسن می‌دانستند.

نکته: همان‌گونه که اصل کعبه در عصر حضرت آدم صفی (ع) بود و رفته‌رفته منهدم و متروک شد و حضرت خلیل‌الرحمان (ع) به خدای سبحان آن را بنا کرد، امنیت آن سرزمین نیز طبق برخی از شواهد روایی، قبلًا ثابت بود، تدریجاً رخت بربست و مجدّداً به دعای حضرت خلیل تأمین شد. در اینجا عنایت بر این نکته مهم است که، به دعای حضرت ابراهیم (ع) امنیت مکه حاصل شد، نه امنیت کعبه. امنیت کعبه به درخواست حضرت ابراهیم (ع) نبود بلکه خداوند ابتداءً آن را مَثاب، مطاف، قبله و امن قرار داد.

امنیت حرم دو قسم است: تشریعی و تکوینی. دو مبحث آینده، هر یک عهده‌دار شرح قسمی خاص از آن است.

امنیت تکوینی‌

سرزمین مکه به ظاهر باید فاقد امنیت می‌بود؛ زیرا از یک‌سو خویِ مردم حجاز تجاوزگری و غارتگری بود و از سوی دیگر از علم، فرهنگ، کشاورزی، دامداری و صنعت بی‌بهره بودند و اصولًا مردمِ بی‌فرهنگِ گرسنه، غارتگر می‌شوند، لیکن با این همه، خداوند می‌فرماید: ما مکه را هم محلّ امن و هم با برکت قرار دادیم؛ أَ وَ لَمْ نُمَکِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً یُجْبی إِلَیْهِ ثَمَراتُ کُلِّ شَیْ‌ءٍ رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا. (1) همچنین فرمود: هرکس بدان داخل شود در