جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 70

2. هرچند انبیا و اولیای الهی (علیهم السلام) برتر از نفوذ سلطنت شکم در خوردن و نوشیدن بوده و هستند؛ زیرا برخی از شاگردان آن ذوات قدسی به بارگاه رفیع «کان خارجاً مِنْ سُلْطانِ بَطنِه» (1) باریافتند، لیکن هماره به فکر ضِعاف و اوساط از مردم بودند. از این‌رو برای جامعه، فراوانی نعمت و ارزانی آن را از خدای سبحان درخواست می‌کردند و داشتن اقتصاد سالم را مسألت داشتند تا هم زمینه امنیت داخلی تحکیم شود و هم وسیله استقلال و استغنای از دیگران تأمین شود و همه اینها در خدمت دین قرار گیرد؛ زیرا اصل هویت انسان را اعتقاد می‌سازد، نه اقتصاد، و نداشتن اقتصادء سالم برای اوساط از مردم بیماری صعب‌العلاج نسبت به تحصیل اعتقاد ناب یا حفظ آن بعد از حصول است. البته اوْحدیّ از انسان‌های اعتقادمدار و حق‌محور برتر از رفاه عادی می‌اندیشند لیکن در محاسبات اجتماعی برای این‌گونه امور باید اکثریت را ملحوظ داشت.

3. خداوند به برکت کعبه و به احترام حَرَم، کافران، اعم از ذرّیّه حضرت‌ابراهیم و غیر ذرّیه او را نیز متنعم کرد. دعای حضرت‌ابراهیم (ع) برای بهره‌مندی مؤمنان مکه: وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الآْخِرِ(2)

تضییق و نفی ارتزاق غیرمؤمن نیست بلکه قصور در شمول دارد. یعنی نسبت به کافران دعا نکرد، نه اینکه آنان را نفرین کرد.

برخی ویژگی‌های فقهی مکه‌

1. اجاره دادن خانه‌های مکه به زائران، مکروه است. (3) امیرمؤمنان امام‌علی (ع) در این باره به فرماندار خود در مکه فرمود: به اهل مکه بگو هیچ اجر و مزدی از زائران نگیرند؛ زیرا خداوند سبحان می‌فرماید: عاکف و بادی در آن برابر و یکسان‌اند؛ سَواءً الْعاکِفُ فِیهِ وَالْبادِ. (4) مراد از «عاکف»، ساکنان مکه، و مراد از «باد» غیر اهل مکه هستند که به زیارت

1- 1 نهج‌البلاغه، حکمت 289.
2- 2 سوره بقره، آیه 126.
3- 3 وسائل‌الشیعه، ج 9، ص 367.
4- 4 سوره حج، آیه 25.