جرعه‌ای از صهبای حج صفحه 84

دیوارهای آن نیست، بلکه همان‌طور که رسول‌اکرم مرفوع الذِکر است؛ وَرَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ (1)

، برجستگی کعبه نیز در رفعت الهی نام و یاد آن است که مایه رفعت طائفان است؛ وگرنه اکنون کعبه چنان در میان ساختمان‌ها و برج‌های بلند احاطه شده که تنها مناره‌های مسجدالحرام پیداست و برجستگی آن مشهود نیست.

دوم. پایه‌گذاری کعبه بر توحید محض‌

بنیان‌گذاری و تعیین ابعاد و شکل کعبه به هدایت خدای سبحان بود؛ وَإِذْ بَوَّأْنا لإِبْراهِیمَ مَکانَ الْبَیْتِ أَنْ لا تُشْرِکْ بِی شَیْئاً. (2) این آیه بدین معناست که جایگاه کعبه و تعیین مکان و هندسه تأسیس آن، ضمن رعایت موضع خاص که با هدایت الهی معیّن شد، بر مبنای توحید صرف است که هیچ شرکی، اعم از شرک جلیّ و خفیّ، آن را آلوده نمی‌سازد.

از آنجا که «هر اثرْ جلوه مؤثر است و هر مؤثر در اثر خویش متجلّی است» هر وصف ممتازی که درباره شخصیت برجسته دو پیام‌آور بزرگ وحی الهی و دو بنیانگذار کعبه، یعنی خلیل و ذبیح در نقل آمده باشد، برای ترسیم خطوط چهره معنوی کعبه سندی گویاست و به مثابه شرح مصالح ساختمان کعبه است. بنابراین، همان‌طور که حضرت‌ابراهیم (ع) یهودی یا نصرانی نبوده، بلکه حنیف، میانه‌رو، مسلم، موحّد و منقاد محض بوده و در توحید ذوب شده و از گزند شرک معصوم بوده است، می‌توان اوصاف اعتدال و توحید و انقیاد را هندسه کعبه دانست. چنان‌که در بنای کعبه، خلوص و صفای معماران، ظهور خاص داشت و هندسه آن با قداست «خلوص» آمیخته بود. از این‌رو هرکس به حضرت ابراهیم نزدیک‌تر و سزاوارتر باشد به پاسداری از کعبه و معماری صوری و معنوی آن شایسته‌تر است و آن گروه- غیر از پیروان راستین عصر آن حضرت- پیامبر گرامی اسلام و مؤمنان ناب‌اند که نه گرایش به یهودیت و نه میل به ترسایی داشته و نه منحرف از اعتدال عقیده و خلق و عمل صالح‌اند و نه مبتلای به شرک اعتقادی، اخلاقی و عملی.