حج 25 صفحه 307

راست پل، هنگامی که از مکه به سمت منی بیاییم، صف کشیده‌اند و اغلب معلول جسمی‌اند و از حاجیان طلب مساعدت می‌کنند.

آمبولانسهای سعودی آماده به خدمت صف کشیده‌اند و منتظرند تا کسی به آنها مراجعه کند. اما امروز و فردا یازدهم و دوازدهم، چون اهل سنت بعدازظهر رمی می‌کنند، پیش از ظهر جمرات خلوت است و شیعیان بدون مزاحمت دیگران به رمی جمرات می‌پردازند. آنچه بسیار آزار دهنده است و چهره حج و اسلام را مشوّه می‌کند، آلودگی شدید منی مخصوصاً محوطه جمرات است که تاکنون تدبیری برای آن نیندیشیده‌اند (1).

تبلیغات وهّابیت در منی‌

در یکی از فیلمهایی که به عنوان خبر در تلویزیون آلمان، از مراسم حج نشان می‌دادند بعضی از قسمتهای این گزارش مصوّر آن طور که انسان دلش می‌خواست غرورانگیز بود. سال بعد که من خودم به حج مشرف شدم، دیدم این فیلمبردار را یا اجازه نداده‌اند، یا لااقل آنقدر خبیث نبوده است که انگشت روی جاهای حساس بگذارد. برای اینکه دیدم در موقع طواف که باید خودش یکی از نمایشهای جالب از حرکت منظم مردم با ایمان، به گرد یک محور باشد با کمال تأسف به علت جهالت عده‌ای از مردم، این خاصیت ارزنده‌اش را از دست داده است. در طواف همین قدر که طواف کننده ما در برابر حجرالاسود می‌رسد، از دو طرف نظم به هم می‌خورد، یکی از طرف کسانی که بدون آگاهی و توجه و بدون رعایت نظم لازم می‌خواهند بیایند و طواف را شروع کنند که خود را بی جهت به جمعیت می‌زنند؛ و یکی هم از طرف کسانی که در مقابل حجرالاسود که می‌رسند به سمت آن می‌روند برای اینکه حتماً به آن دست بزنند یا آن را ببوسند استلام و تقبیل، حال باید دید این مسأله در عصر ائمه ما چگونه مطرح شده و امام در این باره چگونه دستور داده است؟ راوی می‌گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم: آیا در موقع طواف، ما «استلام حجر» بکنیم؟ برای تیمن و تبرک دست به سنگ بکشیم؟ فرمود: اما من که نمی‌کنم؟

عرض می‌کند: مگر نه این است که از پیغمبر صلی الله علیه و آله روایت شده است که آن حضرت در موقع حج دست به سنگ می‌کشید و آن را می‌بوسید؟

فرمود: بله ولی برای او جا باز می‌کردند و نظم به هم نمی‌خورد، تا می‌آمد فوراً می‌توانست بدون اینکه نظم را به هم بزند این کار مستحب مؤکد را انجام بدهد، ولی برای من که امام صادق هستم این امر میسر نیست. بنابراین من از «استلام حجر» صرفنظر می‌کنم که وضع آبرومند طواف را متزلزل نکنم.

حال به شیعه امام صادق علیه السلام باید گفت که آیا در موقع تشرف به حج به این توصیه و عمل مؤکد پیشوای عظیم الشأن و امام بزرگوارت توجه و عمل می‌کنی؟ یا تو نیز آنجا که می‌روی مثل غیر شیعه چون اتفاقاً این کار را بیشتر غیر شیعه می‌کنند هجوم می‌بری، صف را می‌شکنی و طواف مردم را از بین می‌بری برای اینکه دستت به سنگ برسد یا سنگ را ببوسی و بعد هم به این اکتفا نمی‌کنی، بلکه قدری آن طرف‌تر می‌خواهی خودت را به طرف در کعبه بیفکنی تا درب را هم ببوسی، بعد هم آن شرطه- البته آن دفعه که من دیدم- با آن پارچه بلندی که دستش گرفته و سرش را گره زده و بر سر تو بزند که: برو پایین.

او چرا می‌زند؟ او نه به خاطر این که روی مخالفت مذهبی این کار را می‌کند؛ برای اینکه از نظر مذهبی برای آنها، این کار عیبی ندارد. ولی بیشتر این اقدام، از این نظر است که اگر آنجا این امکان را به اشخاص بدهند که خودشان را از آن پله‌ها، برای بوسیدن در بالا بکشند، باید در هر سفر و موسم حجی، گزارشی مربوط به تلفات عده‌ای در زیر دست و پای این بوسندگان درب را در جراید مختلف دنیا بخوانیم و تأسف بخوریم. برای جلوگیری از اینکه کسی زیر دست و پای این در بوسها له نشود، آن شُرطه با آن چیزی که دستش هست می‌زند که مردم را از بوسیدن دور کند. من آنجا دیدم که اگر این فیلمبردار موفق شده بود صحنه‌ای از این منظره را از حج در اخبار منعکس بنماید، چقدر مایه شرمساری بود؟ این امر ناشی از جهل و نادانی و تربیت نکردن قبلی مردمی است که به این سفر مقدس می‌روند.

بدون شک یکی از واجبات اجتماعی ما این است که هر وقت عازم حج شدیم یا کسی را عازم حج دیدیم حتما او را نسبت به این مطالب حساس، راهنمایی کنیم و لااقل به اندازه یک نفر از این منظره‌های نامطلوب بکاهیم. اگر بتوانیم اجتماعی بودن حج را آن طور که هست زنده و آبرومند نگه داریم بسیار جالب است».