حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 147

در اینکه این قوچ بزرگ چگونه به ابراهیم علیه السلام داده شد؟ بسیاری معتقدند جبرئیل آن را آورد، بعضی نیز گفته‌اند از دامنه کوه‌های منی سرازیر شد، هر چه بود به فرمان خداوند و به اراده او بود.

نه تنها خداوند پیروزی ابراهیم علیه السلام را در این امتحان بزرگ در آن روز ستود، بلکه خاطره آن را جاویدان ساخت، چنانکه در آیه بعد می‌گوید: «ما نام نیک ابراهیم علیه السلام را در امت‌های بعد باقی و برقرار ساختیم»؛ وَ تَرَکْنا عَلَیْهِ فِی الْآخِرِینَ.

او اسوه ای شد برای همه آیندگان و قدوه ای برای تمام پاکبازان و عاشقان دلداده کوی دوست و برنامه او را به صورت سنت حج در اعصار و قرون آینده تا پایان جهان جاودان نمودیم. او پدر پیامبران بزرگ، پدر امت اسلام و پیامبر اسلام بود.

«سلام بر ابراهیم علیه السلام (آن بنده مخلص و پاکباز باد)»؛ سَلامٌ عَلی إِبْراهِیمَ.

«آری، ما اینگونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم»؛ ... وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ.

پاداشی به عظمت دنیا، پاداشی جاودان در سراسر زمان، پاداشی درخور سلام و درود خداوند بزرگ! جالب توجه اینکه جمله: ... وَ کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنِینَ یک بار اینجا ذکر شده و یک بار در چند آیه قبل، این تکرار، حتما نکته‌ای دارد.

ممکن است دلیلش این باشد که در مرحله اول خداوند، پیروزی ابراهیم علیه السلام را در امتحان بزرگش تصدیق می‌کند و کارنامه قبولی او را امضا می‌فرماید، این خود جزا و پاداش بزرگی است و این مهمترین مژده‌ای بود که خداوند به ابراهیم علیه السلام داد، سپس مسأله فدا کردن ذبح عظیم و جاودان ماندن نام و سنت او و درود فرستادن خدا بر او را که سه موهبت بزرگ دیگر است، مطرح کرده و آن را به عنوان پاداش نیکوکاران معرفی می‌کند.

نکته‌ها:

1- ذبیح اللَّه کیست؟

در اینکه کدام یک از فرزندان ابراهیم علیه السلام (اسماعیل علیه السلام یا اسحق علیه السلام) به قربانگاه برده شد و لقب ذبیح‌اللَّه یافت؟ در میان مفسران سخت گفتگو است، گروهی اسحاق علیه السلام را ذبیح می‌دانند و جمعی اسماعیل علیه السلام را، نظر اول را بسیاری از مفسران اهل سنت و نظر