حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 228

رسیدگی می‌کند»؛ «أَنّ اللَّهَ سُبْحانَهُ یُحاسِبُ الْخَلائِقَ کُلَّهُمْ فِی مِقْدارِ لَمْحِ الْبَصَرِ». (1)

این به خاطر آن است که علم خداوند همانند مخلوقات نیست، که محدودیت آن سبب شود مطلبی او را از مطلبی دیگر غافل سازد.

از این گذشته محاسبه پروردگار، زمانی لازم ندارد؛ زیرا اعمال ما بر جسم و جان ما، بلکه بر موجودات اطراف ما- زمین و امواج هوا- و اشیاء دیگر، اثر باقی می‌گذارد و از این نظر می‌توان وجود انسان را تشبیه به انواع اتومبیل‌هایی کرد که با داشتن دستگاه کیلومترشمار، همیشه میزان کار کرد خود را در هر لحظه به طور روشن و مشخص نشان می‌دهند، و دیگر نیازی به حساب و کتاب مسافت‌هایی را که اتومبیل در طول عمرش پیموده است نیست (2).

آخرین سخن درباره حج‌

1- 1- بحارالأنوار، ج 7، ص 253؛ مجمع البیان، ج 1، ص 298.

2- 2- تفسیر نمونه، ج 2، ص 70.