حج وحرمین شریفین در تفسیر نمونه صفحه 230

تشریق نامیده شده، چنانکه از نامش پیداست ایامی است روشنی بخش که روح و جسم انسان را در پرتو این مراسم، نورانی می‌کند.

در آیه 28 سوره حج، دستور به ذکر نام خدا در ایام معلومات آمد و در اینجا در ایام معدودات، معروف این است که ایام معلومات به معنی ده روز آغاز ذی الحجه و ایام معدودات همان ایام تشریق است که در بالا گفته شد، ولی بعضی از مفسران، احتمالاتی غیر از این داده‌اند که شرح آن در ذیل آیه 28 سوره حج خواهد آمد.

در اینکه منظور از این اذکار چیست؟ در احادیث اسلامی به این صورت تعیین شده که بعد از پانزده نماز که آغازش نماز ظهر روز عید قربان و پایانش نماز روز سیزدهم است، جمله‌های الهام بخش زیر تکرار گردد: «اللَّهُ أَکْبَرُ، اللَّهُ أَکْبَرُ، لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ، اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ، اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا هَدَانَا، اللَّهُ أَکْبَرُ عَلَی مَا رَزَقَنَا مِنْ بَهِیمَةِ الْاَنْعَامِ». (1)

سپس در دنبال این دستور می‌افزاید: «کسانی که تعجیل کنند و (ذکر خدا را) در دو روز انجام دهند، گناهی بر آنان نیست، و کسانی که تاخیر کنند (و سه روز انجام دهند نیز) گناهی بر آنها نیست، برای کسانی که تقوا پیشه کنند»؛ ... فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقی

این تعبیر در حقیقت، اشاره به نوعی تخییر در ادای ذکر خدا، میان دو روز و سه روز است.

جمله «لِمَنِ اتَّقی ؛ «برای کسانی که تقوا پیشه کرده باشند»، ظاهراً قید است برای مسأله تعجیل در دو روز؛ یعنی قناعت به دو روز مخصوص این‌گونه اشخاص است.

در روایات اهل بیت علیهم السلام آمده است که منظور از پرهیز در اینجا پرهیز از صید است؛ یعنی کسانی که به هنگام احرام، پرهیز از صید یا از تمام تروک احرام کرده‌اند، می‌توانند بعد از عید قربان، دو روز در منی بمانند و مراسم آن را به جا آورند و یاد خدا کنند و اما کسانی که پرهیز نکرده باشند باید سه روز بمانند و آن مراسم را به جا آورند و ذکر خدا کنند.

بعضی جمله «لا إِثْمَ عَلَیْهِ» را اشاره به نفی هرگونه گناه از زایران خانه خدا می‌دانند؛