حجاز درصدر اسلام صفحه 107

رابغ و خُلَیص.

وَرِقان.

ظَهران

مَرّان

رُهاط

دیگر آبها

در کتابها از انواع دیگر آبها نام برده شده؛ از آن جمله است:

غدیرها

مشهورترین آنها غدیر خمّ است. عرّام گوید، در یک میلی جُحْفه است. سیلابِ وادی آن در دریا ریزد. در آنجا جز بیدِ دشتی و گونه‌ای از گیاهان کوهی که از آن حصیر بافند و گونه‌ای کنگر، هیچ نروید. از سمت مشرق همواره آب باران در آن ریزد و قطع نشود. «(1)» اسدی گوید: غدیر خمّ در سه میلی جُحْفه است. در طرف چپ راه. و گویند که خم نیزاری باتلاقی است و در آنجا غدیری است منسوب به آن. آب چشمه در آن غدیر می‌ریزد. میان غدیر و چشمه مسجدی است از آنِ رسول خدا (ص). «(2)» در کتب آمده است که غدیر مکانی است نزدیک عُسْفان. و در نزدیکی ذو رَوْلان غدیری است به نام مختبی. و نیز غدیری است موسوم به سدره که آبیصاف و پاکیزه دارد و در اطراف آن درخت نیست و نزدیک به سَوارقیّه است. «(3)» در نزدیکی سَوارقیّه غدیر بزرگی است به نام ذومَجْر در درون وادی قَوْران. بالاتر از آن آبی است به نام لَقْف. آبی است از چاههای بزرگ که شیرین است ولی در اطراف آن زراعت

1- - عرّام، ص 413.
2- - سمهودی، ج 2، ص 301.
3- - عرّام، ص 428.