حجاز درصدر اسلام صفحه 109

یک یا دو یا سه سوار را سیراب می‌کرد آن را مُشَقَّق می‌گفتند. «(1)»

آبهای زیرزمینی

گویند که غَیْقه زمین پست پهناوری است در ساحل دریا چند وادی در آن می‌ریزند. آن را دو شعبه است؛ یکی بدان بازمی‌گردد و دیگری در یَلْیَل جریان می‌یابد و آن در وادی صفراء است. (؟)

ابن سکّیت گوید غَیْقه آبی است زیرزمینی بر ساحل دریا، بالاتر از عُذَیبه. در جای دیگر گوید: غَیْقه آب باریکی است که بر سر آن نخلستانی است به طرف کوه جُهَیْنه اشعر. «(2)»

برکه‌ها

مقدسی گوید: امَجّ، در آنجا برکه و قناتی است. «(3)» ابن رسته گوید: رُوَیْثه را برکه‌های آب است که آنها را «احساء» «(4)» می‌گویند سهیلی گوید: سُقْیا را چاههای بسیار است. «(5)» و نیز برکه‌هایی.

بُثور (زمینهای سست)

عرّام گوید در حدود تباله قریه‌ای است به نام رَنْیه. و قریه‌هایی به نامهای بیشه و تثلیث و یبمبَم و عقیق؛ عقیق تمره. همه از آنِ عقیل. بثور جمع بثر است و بثر آبی است که در ریگها جاری است چون به مقدار یک یا دو ذراع یا حتی کمتر از یک ذراع ریگ را بکنند آب پیدا شود گاه نیز آبها چنان به سطح زمین نزدیکند که اگر ستوران زمین را با سم بکاوند آب

1- - یاقوت، ج 3، ص 542 و بکری ص 1266.
2- - یاقوت، ج 3، ص 829 و سمهودی ج 2، ص 354.
3- - مقدسی، ص 79.
4- - احساء و بثور آبی است که در زیر ریگها نزدیک به سطح زمین وجود دارد گاه با کندن یک یا دو ذراع جاری شوند گاه نیز ستوران زمین را می‌کاوند و آب بیرون می‌آید. م.
5- - ابن رسته، ص 78.