حجاز درصدر اسلام صفحه 177

سَیاله

سَیاله قریه‌ای است جامع. «(1)» در آنجا چاههای بزرگ است. بزرگترین آنها چاه هارون‌الرشید است که دهانه آن نه ذراع است. حجاج از آنجا می‌گذرند. گویند که اولین مرحله مردم مدینه است؛ هنگامی که بخواهند به مکه روند.

میان مدینه و سیاله بیست و نه میل است و میان سیاله و ملل هفت میل. مَلَل به مدینه نزدیکتر است و از آنجا تا روحا دوازده میل است. «(2)» سَیاله ملک فرزندان حسن بن علی بن ابی طالب (ع) است. پیش از آنکه به سَیاله برسی در دو میلی آن مسجدی است از آنِ رسول خدا (ص) سه مسجد است از آنِ پیامبر در طریق مکه. نخست مسجد حَرّه است و دیگر مسجد شَجَره و سه دیگر مسجد سَیاله نزدیک درخت مغیلان. «(3)» اسدی روایت کند که: در یک میلی آن چشمه‌ای است معروف به سُوَیْقه از آنِ فرزندانِ عبداللَّه بن حسن، با آب بسیار و شیرین ولی منحرف از راه. کوه سرخ رنگی که در جانب چپ راه کسی است که از سَیاله بیرون می‌آید وَرِقان نامیده می‌شود. قومی از جُهَیْنه همواره در آنجا ساکنند. در سَیاله چاههای بسیاری است. سَمْهودی در تعلیق بر این مطلب گوید: این که می‌گوید در دو میلی سَیاله است، مرادش از ابتدای آن است. از این رو مطری گوید: شرف الرَّوحاء پایان سیاله است هنگامی که به مکه می‌روی. آغاز سَیاله زمانی است که شرف ملل را پشت سر بگذاری وصُخَیْرات یعنیصُخَیْرات الثُمام در طرف راست تو باشد و تو از مَلَل رو به نشیب رفته باشی، سپس به طرف راست بگردی و به سوی قبله پیش بروی. آنجا سَیاله است. بعد از پیامبر (ص) چشمه‌ها و سکان آن تجدید شد. آن را وادیی است از طرف مدینه.

مردمش را اخبار و اشعار بسیار است. در آنجا آثاری از بناها و بازارها هست. آخرش همان شَرَف است که از آن یاد کردیم و مسجد نزد آن است. و همچنین گورهایی کهن که مدفن اهل سَیاله است. سپس به وادی رَوحاء روی در نشیب می‌نهی و به سوی قبله پیش می‌روی آنجا را امروز وادی بنی‌سالم گویند که بطنی از حَرْب حجازاند.

1- - سمهودی، ج 2، ص 326.
2- - یاقوت، ج 3، ص 208 و سمهودی، ج 2، ص 236.
3- - سمهودی، ج 2، ص 166؛ البلدان، ص 314.