حجاز درصدر اسلام صفحه 188

است در جاده میان مکه و مدینه. «(1)»

ابْواء

ابْواء منزلی است در نزدیکی سُقْیا در راه مکه. کُثَیِّر شاعر درباره آن گوید: ابواء را به سبب آن که جایی بیماری‌خیز است بدین نام خوانده‌اند. ولی این درصورتیصحیح است که ابْواء را مقلوب بخوانیم. در وادی آن گیاه رفاء (؟) به فراوانی باشد به‌گونه‌ای که در جای دیگری نباشد. در پنج میلی آن مسجد النبی است. «(2)» ابْواء از اعمال فُرْع است از مدینه. منازل اسْلَم آنجاست. بکری در وصف آن گوید: قریه‌ای است جامع و ابن رُسْته گوید قریه‌ای است بزرگ نزدیک به دریا در فاصله یک روز و یک شب راه و آب آن از چاههاست. ابْواء از سُقْیا نوزده میل فاصله دارد و از جُحْفه بیست و سه میل. اسدی گوید که دو میل پایین‌تر از ابْواء مسجد پیامبر است. نام آن مسجد الرَّماده و نیز گوید که ابْواء بعد از سُقْیا به طرف مکه در فاصله بیست و یک میلی واقع شده. در وسط راه عین القُشَیْری است. و آن چشمه‌ای است پر آب.

کوه مشرف به آن را که در سمت چپ آن واقع است کوه قُدس گویند. اول آن در عَرْج است و آخرش آن سوی این چشمه. کوهی را که در مقابل آن و در سمت راست واقع است کوه ثافِل گویند. وادیی که میان این دو کوه است وادی ابْواء است. «(3)» میان ابْواء و سُقیا رُبا واقع شده. آن بر روی جاده بین مکه و مدینه است. نام آن در شعر فراوان آمده است. همچنین وادی مطعن. «(4)» و آرَه از سُقْیا سه مرحله فاصله دارد، در سمت شرقی آن است. سیلاب وادی آن، در ابْواء می‌ریزد، سپس در وَدّان، سپس در طریق. چاه ابن مُطیع، که آن را عبداللَّه بن مطیع در زمان معاویه 0 کنده است، در آنجاست. به آب آن زراعت کنند.

میان ابْواء و جُحْفه وادی شَطِین است.

در فاصله پنج میل و خرده‌ای از ابْواء، مسجدی است از آن پیامبرص- که آن را بَیْضَه گویند. «(5)» شَبا نزدیک به ابْواء از آنِ جُهَیْنه است. ابوالحسن المهلّبی گوید: شَبا وادیی است در

1- - یاقوت، ج 2، ص 746.
2- - بکری، ص 102.
3- - یاقوت، ج 4، ص 568.
4- - یاقوت، ج 4، ص 568.
5- - سمهودی، ج 2، ص 172.