حجاز درصدر اسلام صفحه 198

خُزاعه‌اند. گویند به نام یکی از انصار که مردی توانگر بود و سلّام نام داشت نامیده شده. خَیْف ذی القَبْر پایین‌تر از خَیْف سَلّام است و در آن منبر نیست هر چند مکانی است آباد با درختان خرما و موز و انار. ساکنانش بنی مسروح‌اند و سعد و کِنانه و تجار الفاق (؟) آبشان از قناتها و چشمه‌هاست که از دو طرف وادی می‌جوشد. به سبب وجود قبر احمد بن الرضا، آنجا را خَیْف ذی القَبْر نامیده‌اند. و سَلّام از اغنیای این بلاد بود، از انصار. و این قول ابواشعث کندی است. و گویند که در نزد چاه خم، مِیْثَب واقع شد.

قُدَیْد و مُشَلَّل

منزل مهم بعد از جُحْفه قُدَید است. قریه‌ای است جامع «(1)» و بزرگ. از منابر فُرْع است. پیامبر (ص) به هنگام هجرت خود از آنجا گذشت. آب و بستانهای فراوان دارد.

ساکنانش بسیارند. بلده‌ای است پر نعمت. آبش از چاهها و دریاست. در آنجا منازلی است از آنِ خُزاعه.

از کوه مُشَلَّل به سوی دریا که پایین رویم به قُدَیْد می‌رسیم. میان آن دو وادی عَزْوَر است در سه میلی قُدَیْد.

مسلم بن عُقْبَةِ المُرّی و قاسم در مُشَلَّل مدفون‌اند. آب غَسّان و جُبَیْل در مُشَلَّل است.

بت منات در قُدَیْد بر ساحل دریا نصب شده بود و قُراضِم میان مُشَلَّل و خیمتین است.

چاه سُمَیْحه نیز در قُدَیْد است.

میان قُدَیْد و عُسْفان وادی اثامِد و جُمْدان است و آن کوهی است در حجاز، از منازل بنی‌سُلَیْم. در جُمْدان موضعی است به نام دُفّ.

اما قاحه؛ شهری است در سه مرحله‌ای مدینه، پیش از سُقْیا، در حدود یک میل. نصر گوید: موضعی است میان جُحْفَه و قُدَیْد. شنابک سه کوه است خرد و جدا از هم. میان قُدَیْد و جُحْفه از دیار خُزاعه.

لَفْت گردنه‌ای است در کوه قُدَیْد.

ذهبان قریه‌ای است در ساحل میان جده و قُدَیْد.