- پیشگفتار 1
- اهمیّت حج و فضیلت آن 4
- احکام تقلید 8
- احکام خمس و تطهیر اموال 9
- آداب سفر حج 11
- تذکرات عمومی 15
- تذکرات لازم مربوط به نماز 17
- مکّه 20
- سرگذشت حضرت ابراهیم علیه السلام 20
- سرگذشت ذبح اسماعیل علیه السلام 24
- دین در جزیرة العرب 26
- اشاره 26
- اجداد پیامبر صلی الله علیه و آله 27
- پدر و مادر پیامبر 30
- ماجرای اصحاب فیل 32
- نامگذاری کعبه 35
- تأسیس کعبه و تجدید بنای آن 36
- اشاره 36
- فضیلت نظر به کعبه 39
- دستور برپایی مراسم حج 40
- اشاره 40
- محدوده حرم 42
- فضیلت حرم 43
- فضیلت مکه 44
- تاریخ مسجد الحرام 46
- فضیلت مسجدالحرام 48
- ارکان کعبه 50
- قسمتهای مختلف کعبه و مسجدالحرام 50
- حجرالأسود 50
- اشاره 55
- مُلْتَزَم 55
- درِ کعبه 56
- مُستَجار 57
- رکن یمانی 58
- اشاره 60
- ناودان کعبه 60
- شاذَرْوان «1» 60
- پرده کعبه 61
- مقام ابراهیم علیه السلام 62
- اشاره 64
- حِجر اسماعیل 64
- حَطیم 65
- چاه زمزم 67
- اشاره 67
- صفا و مروه و سعی میان آن دو 70
- شِعب ابی طالب 74
- اشاره 74
- دار النَدَوه (محل اجتماع) 76
- زادگاه پیامبر صلی الله علیه و آله 78
- اشاره 79
- کوه ابوقُبَیس 79
- قبرستان حجون یا قبرستان ابوطالب 80
- اشاره 82
- مسجد تنعیم 82
- مسجد جن 82
- جبل النور و غار حِرا 83
- کوه ثَور و غار ثَور 84
- مزار شهدای فَخ 86
- احرام 87
- طواف 89
- طواف مستحبی به نیابت از دیگران 93
- اشاره 93
- عرفات 93
- اشاره 96
- مسجد نَمِرَه 96
- مشعر یا مُزدَلفه 97
- وادی مُحَسِّر 99
- منا 100
- مسجد خیف 101
- رمی جمرات 102
- اشاره 104
- قربانی 104
- حلق یا تقصیر 105
- یثرب پس از توفان نوح 108
- مدینه 108
- از بعثت تا هجرت 112
- اشاره 114
- ورود پیامبر صلی الله علیه و آله به دهکده قبا و تأسیس 114
- مسجد ضِرار 116
- ورود پیامبر (ص) به مدینه و تأسیس مسجدالنبی 117
- قسمت های تاریخی داخل مسجد النبی 121
- ستونهای مسجد 121
- محرابهای مسجد 125
- اشاره 125
- خانه و مرقد مطهّر پیامبر (حجره طاهره) 126
- اشاره 126
- خانه حضرت فاطمه زهرا علیها السلام 126
- روضةالنبی 127
- منبر پیامبر 128
- ایوان صُفّه 129
- فضیلت زیارت پیامبر صلی الله علیه و آله 130
- اشاره 130
- فضیلت مسجد النبی 130
- قبرستان بقیع 131
- بیت الأحزان 137
- اماکن تخریب شده در اطراف مسجدالنبی 137
- اشاره 137
- مسجد غَمامه 138
- مسجد مباهله یا مسجد الإجابه 139
- اشاره 141
- مسجد ابوذر غفاری 141
- مسجد فَضیخ 142
- مسجد رَدّ الشمس 143
- مَشرَبه امّ ابراهیم 143
- اشاره 143
- جنگ احُد 144
- مسجد ذو قبلتین 150
- اشاره 150
- مساجد سبعه و جنگ خندق یا احزاب 151
- مسجد شجره 155
- بدر 156
- خیبر 157
- فدک 159
- رَبَذه 160
- غدیر خم 161
- اشاره 164
- فتح مکه 164
- حج پیامبر صلی الله علیه و آله (حجة الوداع) 166
- مناسبتهای ایّام حج 168
- اشاره 168
- دَحْو الأرض 168
- شهادت امام جواد علیه السلام 171
- دهه اول ذی حجه 173
- اشاره 173
- شهادت امام باقر علیه السلام 174
- اشاره 176
- شب و روز عرفه 176
- شب و روز عید قربان 177
- ولادت امام هادی علیه السلام 178
- عید غدیر 179
- بیست و پنجم ماه ذی حجه 181
- روز مباهله 181
- اشاره 181
ص: 160
چون این مسجد دارای دو قبله شد آن را «ذوقبلتین» میگویند.
مساجد سبعه و جنگ خندق یا احزاب
در سال پنجم هجری مشرکان مکه به تحریک یهودیان مدینه نیروهای خود را بر ضدّ اسلام بسیج کردند تا کار اسلام را یکسره کنند. چون قبایل و احزاب مخالف همگی در این نبرد بسیج شده بودند، این جنگ را «جنگ احزاب» مینامند. و چون روش دفاع مسلمانان حفر خندق در مقابل دشمن بود، این جنگ به «خندق» نیز معروف است.
پس از این که پیامبر صلی الله علیه و آله از توطئه دشمن آگاه شد، در یک مشاوره نظامی پیشنهاد سلمان فارسی مبنی بر حفر خندق در اطراف مدینه و مناطق قابل نفوذ دشمن مورد تأیید حضرت قرار گرفت. پیامبر صلی الله علیه و آله دستور داد این منطقه را که از احد تا نزدیکی مسجد قبلتین بود خندق حفر کنند.
کوه سَلع که نقطه مرتفعی است و بر خندق مسلط است اردوگاه سپاه اسلام شد. فرماندهان نیز در چند نقطه این اردوگاه برای خود سنگرهایی آماده کردند و در آنجا به عبادت مشغول بودند. محل این سنگرها بعدها مسجد شد و