سرزمین یادها و نشانه‌ها صفحه 41

ص: 50

امام صادق علیه السلام همچنین فرمود: «آنگاه که حضرت ابراهیم از ساختن کعبه فارغ شد، خداوند به او مأموریت داد تا مردم را به حج فرا بخواند. ابراهیم عرض کرد: صدایم به جهانیان نمی‌رسد. خداوند فرمود: بخوان، ندا دادن از تو و رساندن از من. ابراهیم بر مقام- که در آن زمان در کنار دیوار کعبه بود- بالا رفت، به امر خداوند ارتفاع مقام از کوه ها بلندتر شد و آن حضرت مردم را به حجّ فراخواند، پس آنان که در اقصی نقاط عالم حتی در صلب پدران و شکم مادران بودند دعوت آن حضرت را شنیدند و لبّیک گفتند.» (1) اولین گروهی که دعوت حضرت ابراهیم را اجابت کردند قبیله جرهم از اهالی یمن بودند.

و دستور برپایی حجّ اسلامی در سال دهم هجرت

1- «لمّا فرغ إبراهیم من بناء البیت، أمره اللَّه أن یؤذّن فی الناس بالحجّ، فقال: یاربّ ما یبلغ صوتی، فقال اللَّه: أذّن، علیک الأذان و علیّ البلاغ وارتفع علی المقام- و هو یومئذ ملصق بالبیت- فارتفع به المقام حتی کان أطول من الجبال، فنادی ... أیها الناس کتب علیکم الحجّ إلی البیت العتیق فأجیبوا ربّکم، فأجابوه من تحت البحور السبع و من بین المشرق و المغرب إلی منقطع التراب من أطراف الأرض کلّها، و من أصلاب الرجال و من أرحام النساء بالتلبیة ...»

تفسیر قمی، ج 2، ص 58.