سفر نامه میرزا داوود وزیر وظایف صفحه 123

ص: 136

چهار طاق دارد، هر طاقی تا طاق دیگر پنج ذرع است، و در طول که طرف «رکن شامی» به «رکن عراقی» است، بیست و نه دربند است، در هر طاقی هم پنج چراغ افروخته می‌شود، چهار ستون در چهار گوشه مسجد ساخته‌اند، که سر هر کدام هشت شاخه دارد، و هر شاخه‌ای یک قندیل افروخته می‌شود، و اینها را «شجرة النور» می‌گویند، خیلی خوشگل است، یک ستون هم در وسط، همه چادر دور مسجد دارد، که دور همه جا دو طاق مثل شبستان دارد و سقف آن را از سنگ، در زمان سلطنت «سلطان مراد خان محمد پاشا» صدراعظم سقف زده است، قبل از این از چوب بوده است.

مأذنه‌های مسجد الحرام‌

تمام مسجد شش مأذنه دارد، طول خانه یعنی «مسجدالحرام» صد و شصت ذرع می‌شود، عرض آن صد و هشت ذرع است، سی و نه در بند دارد، و ابواب آن را می‌نویسیم که بعضی چهار دربند دارد و بعضی سه دربند دارد، شکل مسجد تقریباً از این قرار است:

مجموع میل‌های سنگی که گنبد را بر او نهاده‌اند، پانصد میل است، صد و بیست و پنج از آن، از سنگ‌های کوچک مثل آجر تراش ساخته شده، و بقیه یک پارچه است، که طول هر یک تخمیناً سه ذرع و نیم، و قطر نیم ذرع می‌شود، خود «کوه صفا» در مقابل «رکن حجر» واقع است، که از بالای «صفا»، «حجرالاسود» دیده می‌شود، از دری که مقابل واقع است و مستحب است ادعیه را در همان مقابل «حَجَر» ایستاده بخوانند، سه طاق دارد که دو طاق آن که در دو طرف است هر کدام سه ذرع و طاق وسط پنج ذرع است، چهار پله دارد و بالای پله هم تا دیوار خانه کعبه، که متصل به اوست، باید شش ذرع باشد، در بالای آن اطاقها کتیبه‌ای نوشته‌اند: انّ الصّفا وَالمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ (1)

الی آخر.

«مروه» هم تقریباً همین طور است، سه طاق بزرگتر دارد، خود بالای «مروه» سنگ فرش، و چسبیده به دیوار، خانه هم که مشرف به اوست، سکوئی سرتاسر ساخته‌اند، که بعضی اوقات حاج نشسته، استراحت می‌کنند.