- پیشگفتار 1
- ماجرای قتل امیر کبیر 12
- ویژگیهای این سفرنامه 19
- سفرنامه میرزا علی خان اعتماد السلطنة 20
- مقدّمه مؤلّف 20
- حرکت از بغداد 24
- درگیری در دلی عباس 26
- حاجی نجیب پاشا 28
- قره تپّه 29
- دلی عباس 29
- نیکجه 29
- کفری 30
- توادق 30
- کرکوک 30
- زرماتی 30
- آلتون کوپری 31
- اربیل 32
- حکمران با همت 33
- قوری درّه 35
- موصل 36
- توضیح 36
- توضیح 39
- تواریخ راجعه به موصل 39
- اسعد پاشا 41
- دلیب 48
- توضیح 49
- زاخو 49
- جزیرة العمر 49
- بدرخان بیک 50
- مسین 50
- دیرته 50
- ماردین 51
- توضیح 52
- شیخان 52
- منزل هجدهم 52
- دیار بکر 54
- احوال ملوک دیار بکر 56
- والی دیار بکر 57
- سیورک 58
- خیرالدین پاشا 58
- خرپوت 59
- توضیح 59
- عمر بن خالد 60
- راس العین 60
- اورفه 60
- ویژگیهای اورفه 61
- توضیح 62
- توضیح 63
- منزل بیست و سیم بیرهجک 65
- شهر حلب 65
- منزل بیست و چهارم قولپلر «2» 65
- توضیح 65
- حَلَب الشّهباء 68
- مصطفی مظهر پاشا 70
- معرّة النّعمان 71
- «خان تومان» 71
- «سلمی» 71
- توضیح 72
- خان شیخون 72
- شهر حُما 72
- شهر حُمْص 73
- توضیح 73
- توضیح 74
- «چشمه امام زین العابدین علیه السلام» 75
- ایکی قپولی 75
- شهر شام 76
- قطیفه 76
- مداین صالح 78
- نامق پاشا 78
- حرکت حاجیان از شام 79
- امیر حاج دولت روم 80
- مُزیرب 82
- مُعان 83
- تبوک 84
- معان 84
- عین زرقا 84
- حدیبیّه حشمتی 85
- مداین صالح 85
- بدر و حنین 85
- مدینه منوّره 85
- توضیح 86
- اهالی بدر و حنین 86
- مسجد شجره 87
- جُدیده 88
- در بیان منازل شام الی مکّه معظّمه و احوال و عادات امرای حاج 89
- رابُغ 89
- عین زرقاء 90
- معان 91
- مکّه معظّمه 94
- کعبةاللَّه العُلیا 96
- گفتگو در مسجد الحرام 98
- احرام حج تمتع 101
- توضیح 103
- توضیح 104
- توضیح 104
- مکّه مکرّمه 106
- شریف مکه 108
- شیخ محمود 109
- توضیح 109
- مدینه منوره 110
- مقبره حمزه سید الشهداء علیه السلام 112
- مرقد مطهر پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله 112
- حدیبیه حشمتی 112
- زینبیّه 113
- شهر دمشق شام 113
- «حضرت سکینه خاتون علیها السلام» 113
- تاریخ مختصر راجع به شامات 116
- اردوی اول 121
- وضع ترتیب لشکر عثمانی 121
- اردوی پنجم 122
- اردوی دوّم 122
- اردوی ششم 122
- اردوی سیّم 122
- اردوی چهارم 122
- فرقه عسکریه کرید 123
- سلانیک و سرفیجه 123
- توپچیهای قلاع ساحلیّه و جزایر 123
- فرقه عسکریه افریقا 123
- اردوی هفتم 123
- مجموع قوای حربیّه دولت «علیّه عثمانی»، 124
- اصناف 124
- حرکت از شام 125
- استطراد 126
- ابراهیم پاشای مصری 127
- تحصّن وهابیان 128
- منزل اول اخضرین 129
- منزل پنجم آسمان 130
- منزل دویم بیکلر بیکی 130
- منزل سیم سراز 130
- منزل چهارم بیره جک 130
- منزل هفتم قره چوران 131
- منزل هشتم سیورک 131
- منزل ششم هاونگ، 131
- منزل دهم دیاربکر 132
- منزل نهم قراباغچه 132
- منزل دوازدهم قُرطی 133
- منزل یازدهم 133
- منزل سیم المدین 134
- از موصل به عتبات 134
- منزل دویم بسمل 134
- [منزل هشتم] دلیکلی طاش 135
- توضیح 135
- منزل ششم خان 135
- منزل چهارم کان بشیری 135
- منزل هفتم بتلیس 135
- منزل پنجم اویس قرن 135
- توضیح 136
- منزل نهم گوگ میدان 136
- باغژ 137
- دریاچه وان 139
- منزل دهم تاتوان 139
- منزل یازدهم اخلاط 140
- توضیح 141
- منزل دوازدهم ارین 142
- توضیح 143
- منزل چهاردهم ارجیش 143
- توضیح 143
- منزل سیزدهم عادی جواز 143
- این قریه 144
- منزل پانزدهم بیسگری 144
- درّه محمودی 145
- منزل شانزدهم محمودی 145
- برخملو 146
- به قشلاق مقوری 146
- منزل هفدهم شروک 146
- توضیح 147
- منزل هجدهم شهر خوی 147
- منزل بیستم شهر تبریز 148
- مایان: 148
- منزل نوزدهم المَاسرای: 148
- دیزَج خَلیل: 148
ص: 121
راه آهن نشسته، مستقیماً به «قاهره» دارالملک «مصر»، و از آنجا به «اسکندریه» رفته، کشتی نشسته به «طرابلس غرب» و «تونس» و «الجزایر» و «مراکش» و «اسلامبول» بل «شامات» میرفتند انتهی
از «شیخ محمود» تمام حاج حرکت کرده، منزل [به منزل] میروند، ابداً توقف نیست، مگر یک روز در «رابغ»، چنانچه سابقاً عرض شد، اوتراق کنند، روز هفتم شهر محرم الحرام وارد «مدینه منوره» میشوند. و «روز عاشورا» حکماً حرکت میشود، لیکن امسال بنا به فرمایش «نوّاب مهد علیا»، شنبه یازدهم حرکت شده، و الحمد للَّه «روز عاشورا» در خدمت «پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله» و «ائمه هدی- روحی لهم الفداء-» به سر بردیم.
«بیت الاحزان» «حضرت زهرا علیها السلام» را، که بعد از فوت پدر ساختهاند، و در آنجا گریه میکردند، زیارت کردیم، در آن مکان حالت غریبی دست میدهد، خدامِ «ائمّه بقیع»، هزار دینار از هر نفری میگرفتند و اذن زیارت میدادند، «آصف الدّوله»، شصت «باجاقلو» (1) به خدام داد و حاج را مهمان کرد، قبر «ائمّه» در یک بقعهای است از سنگ و گچ، بدون زینت و اساس تجمل، ضریحی از چوب دارد، پنج تن مقدس در آن یک ضریح مدفون است، از این قرار: «حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام»، «حضرت امام زین العابدین علیه السلام»، «حضرت امام محمد باقر علیه السلام»، «حضرت امام جعفر صادق علیه السلام»، «عباس بن عبد المطلب رضی الله عنه». در کنج همان بقعه پرده آویختهاند که به روایتی «صدّیقه طاهره» در آنجا مدفون است، در «بقیع» مقبره جمعی از زوجات و دخترانِ «حضرت خاتم الانبیاء» معلوم است، قبر «عثمان» هم در گوشه «بقیع» واقع شده است، «بقیع» قبرستانی است خارج شهر، متصل به دروازه، دیواری دور آن کشیدهاند.
مدینه منوره
«یثرب» و «اثرب»، «ارض اللَّه»، «مدینة الرّسول» هم مینامند، در شمال غربی «مکّه مکّرمه»، در وسط صحرای منتهی که فیمابین کوه «جُده» و کوه «بئر» افتاده واقع، و هشتاد
1- باجاغلو یا باجقلی نوعی مسکوک طلای عثمانی بوده است.