- پیشگفتار 1
- ماجرای قتل امیر کبیر 12
- ویژگیهای این سفرنامه 19
- مقدّمه مؤلّف 20
- سفرنامه میرزا علی خان اعتماد السلطنة 20
- حرکت از بغداد 24
- درگیری در دلی عباس 26
- حاجی نجیب پاشا 28
- قره تپّه 29
- نیکجه 29
- دلی عباس 29
- کفری 30
- توادق 30
- زرماتی 30
- کرکوک 30
- آلتون کوپری 31
- اربیل 32
- حکمران با همت 33
- قوری درّه 35
- توضیح 36
- موصل 36
- توضیح 39
- تواریخ راجعه به موصل 39
- اسعد پاشا 41
- دلیب 48
- توضیح 49
- زاخو 49
- جزیرة العمر 49
- مسین 50
- بدرخان بیک 50
- دیرته 50
- ماردین 51
- شیخان 52
- منزل هجدهم 52
- توضیح 52
- دیار بکر 54
- احوال ملوک دیار بکر 56
- والی دیار بکر 57
- خیرالدین پاشا 58
- سیورک 58
- خرپوت 59
- توضیح 59
- عمر بن خالد 60
- راس العین 60
- اورفه 60
- ویژگیهای اورفه 61
- توضیح 62
- توضیح 63
- منزل بیست و سیم بیرهجک 65
- شهر حلب 65
- منزل بیست و چهارم قولپلر «2» 65
- توضیح 65
- حَلَب الشّهباء 68
- مصطفی مظهر پاشا 70
- «خان تومان» 71
- «سلمی» 71
- معرّة النّعمان 71
- خان شیخون 72
- توضیح 72
- شهر حُما 72
- شهر حُمْص 73
- توضیح 73
- توضیح 74
- «چشمه امام زین العابدین علیه السلام» 75
- ایکی قپولی 75
- شهر شام 76
- قطیفه 76
- مداین صالح 78
- نامق پاشا 78
- حرکت حاجیان از شام 79
- امیر حاج دولت روم 80
- مُزیرب 82
- مُعان 83
- معان 84
- تبوک 84
- عین زرقا 84
- مدینه منوّره 85
- حدیبیّه حشمتی 85
- بدر و حنین 85
- مداین صالح 85
- اهالی بدر و حنین 86
- توضیح 86
- مسجد شجره 87
- جُدیده 88
- در بیان منازل شام الی مکّه معظّمه و احوال و عادات امرای حاج 89
- رابُغ 89
- عین زرقاء 90
- معان 91
- مکّه معظّمه 94
- کعبةاللَّه العُلیا 96
- گفتگو در مسجد الحرام 98
- احرام حج تمتع 101
- توضیح 103
- توضیح 104
- توضیح 104
- مکّه مکرّمه 106
- شریف مکه 108
- توضیح 109
- شیخ محمود 109
- مدینه منوره 110
- حدیبیه حشمتی 112
- مقبره حمزه سید الشهداء علیه السلام 112
- مرقد مطهر پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله 112
- «حضرت سکینه خاتون علیها السلام» 113
- زینبیّه 113
- شهر دمشق شام 113
- تاریخ مختصر راجع به شامات 116
- وضع ترتیب لشکر عثمانی 121
- اردوی اول 121
- اردوی سیّم 122
- اردوی دوّم 122
- اردوی چهارم 122
- اردوی ششم 122
- اردوی پنجم 122
- فرقه عسکریه افریقا 123
- فرقه عسکریه کرید 123
- توپچیهای قلاع ساحلیّه و جزایر 123
- سلانیک و سرفیجه 123
- اردوی هفتم 123
- اصناف 124
- مجموع قوای حربیّه دولت «علیّه عثمانی»، 124
- حرکت از شام 125
- استطراد 126
- ابراهیم پاشای مصری 127
- تحصّن وهابیان 128
- منزل اول اخضرین 129
- منزل چهارم بیره جک 130
- منزل سیم سراز 130
- منزل پنجم آسمان 130
- منزل دویم بیکلر بیکی 130
- منزل ششم هاونگ، 131
- منزل هفتم قره چوران 131
- منزل هشتم سیورک 131
- منزل نهم قراباغچه 132
- منزل دهم دیاربکر 132
- منزل دوازدهم قُرطی 133
- منزل یازدهم 133
- منزل سیم المدین 134
- از موصل به عتبات 134
- منزل دویم بسمل 134
- منزل چهارم کان بشیری 135
- [منزل هشتم] دلیکلی طاش 135
- منزل پنجم اویس قرن 135
- منزل هفتم بتلیس 135
- منزل ششم خان 135
- توضیح 135
- منزل نهم گوگ میدان 136
- توضیح 136
- باغژ 137
- منزل دهم تاتوان 139
- دریاچه وان 139
- منزل یازدهم اخلاط 140
- توضیح 141
- منزل دوازدهم ارین 142
- توضیح 143
- منزل چهاردهم ارجیش 143
- منزل سیزدهم عادی جواز 143
- توضیح 143
- منزل پانزدهم بیسگری 144
- این قریه 144
- درّه محمودی 145
- منزل شانزدهم محمودی 145
- برخملو 146
- به قشلاق مقوری 146
- منزل هفدهم شروک 146
- منزل هجدهم شهر خوی 147
- توضیح 147
- منزل بیستم شهر تبریز 148
- مایان: 148
- منزل نوزدهم المَاسرای: 148
- دیزَج خَلیل: 148
ص: 147
از کنار رودخانه بود، رودخانه برید، و راه مرور و عبور نماند، در مائه دوم خاتونی از اسلام، مبالغی خرج کرده، راه را از کمر کوه، سنگها را شکسته گشود. سنگی پیش آمد شکستن آن دشوار، و محتاج به خزانهها بود، سوراخ کردند، بار شتر و تخت روان به آسانی عبور میکند. طولش کمتر از بیست ذرع نیست، همان خاتون، یک پلِ بسیار متین و یک مسجد عالی در شهر «بتلیس» ساخته، و اوقاف کافی از املاک معتبر معیّن نموده است «مسجد خاتونیه» و «خاتون کوپریسی» معروف است. (انتهی)
«بتلیس» آبهای خوب وجنگل قشنگ دارد، یکماه ازعیدنوروز گذشته بود، و زیر درختهایجنگلی برف دیدهمیشد، بنفشه بسیار در آن جنگل یافت میشد، خیلی معطّر و بزرگ و خوشرنگ، گلی دیدم مثل شاخه سنبل، بتههای آن به ترکیب گنجشک بود.
بتلیس (1)
از شهرهای «کردستان»، در حکم والی «دیار بکر»، قریب هشت نه هزار خانوار از اکراد دارد، دکّان و حمّام، به طرز خودشان ساختهاند، و ترکیب غریبی است، رودخانه در میان درّه واقع، گاهی کج، گاهی راست جریان دارد، و شهر مزبور را به رفتار رودخانه ساختهاند، نیم فرسخ طول و سیصد الی پانصد قدم عرض آن.
منزل نهم گوگ میدان
منزل نهم گوگ میدان (2)
جائیاست وسیع، میدانیدر بالای شهر، سبز وخرّم، دورآن زیادهازهزار قدم نیست.
توضیح
از شهر «بتلیس» خارج و اکنون اطرافش خانهها ساختهاند، جائی است با صفا و چمن زار، آب فراوان دارد، و در وسط میدان قبر یکی از خوانین و امراء «بتلیس»، از آثار
1- منزل هفتم بتلیس بود بار دیگر منزل هشتم را نیز بتلیس ذکر کرده، که احتمالًا در بازنویسی اشتباه شده است. لذا منزل دلیکلی تاش را به عنوان منزل هشتم آوردیم.
2- در نقشه «مونکی میدان» نوشته شده است.